Ο καιρός

Πέντε κούκοι, την φέρνουν την Άνοιξη!

Πέντε κούκοι, την φέρνουν την Άνοιξη!
Μια πρωτοβουλία της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας

Πέμπτη, 22 Δεκεμβρίου 2016

Η κοιμωμένη του Χαλεπά, οι τάφοι των Κολοκοτρώνη, Ανδρούτσου και Σλήμαν, δίπλα στου Μητροπάνου και του Διονυσίου. Μαυσωλεία, άγγελοι, σφίγγες και λιοντάρια. Τα εντυπωσιακά μνήματα του Α’ νεκροταφείου (φωτο)


Το Α’ νεκροταφείο Αθηνών δεν είναι ένα συνηθισμένο νεκροταφείο.
Αρκετοί τάφοι δεν έχουν τoν κλασσικό μαρμάρινο σταυρό, αλλά κοσμούνται με έργα τέχνης γνωστών και ταλαντούχων καλλιτεχνών.



Είναι το πρώτο νεκροταφείο του νεοελληνικού κράτους, στο οποίο ενταφιάστηκαν οι σημαντικότεροι Έλληνες του περασμένου αιώνα.
Πολιτικοί, αγωνιστές του ’21, ηθοποιοί, τραγουδιστές, πρωθυπουργοί, που διαμόρφωσαν την σύγχρονη ιστορία έχουν ταφεί στο Α’ νεκροταφείο Αθηνών.
Βρίσκεται σε έναν λόφο κοντά στις στήλες του Ολυμπίου Διός, στο τέλος της οδού Αναπαύσεως. Σύμφωνα με το βασιλικό διάταγμα του 1834, έπρεπε να είναι 100 μέτρα μακριά από το κέντρο της πόλης. Η περιοχή του Μετς θεωρήθηκε η κατάλληλη τοποθεσία καθώς την περίοδο εκείνη ήταν ακατοίκητη.


Μνήμα του αγωνιστή Οδυσσέα Ανδρούτσου, που δολοφονήθηκε το 1825

Μνήμα του αγωνιστή Οδυσσέα Ανδρούτσου, που δολοφονήθηκε το 1825
Η αρχική έκταση του νεκροταφείου ήταν μικρότερη, αλλά η ανάγκη για εύρεση επιπλέον χώρων ταφής διαμόρφωσαν το νεκροταφείο όπως είναι σήμερα. Οι πρώτοι τάφοι βρισκόταν γύρω από τον Άγιο Λάζαρο, την πρώτη εκκλησία του νεκροταφείου.
Αργότερα οικοδομήθηκαν οι εκκλησίες του Αγίου Θεοδώρου, που βρίσκεται στην είσοδο και η καθολική του Αγίου Καρόλου, που χτίστηκε από την οικογένεια Φιξ.
Τα πρώτα χρόνια η ταφή νεκρού άνω των 10 ετών κόστιζε 2 δραχμές και αν ήταν μικρότερος, 1 δραχμή.
Με τον καιρό το αντίτιμο ανερχόταν σε πολλές χιλιάδες. Πλούσιες οικογένειες της Αθήνας φρόντιζαν να αγοράσουν μια έκταση για τον οικογενειακό τους τάφο στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών.


Ένα καράβι με τρεις αγγέλους είναι το μνήμα της οικογένειας Νομικού

Ένα καράβι με τρεις αγγέλους είναι το μνήμα της οικογένειας Νομικού
Οι παλαιότεροι τάφοι χρονολογούνται από το 1837, αλλά ο σχεδιασμός και οι κανονισμοί καθορίστηκαν επίσημα το 1942.
Η τοποθεσία που ενταφιάζονταν οι νεκροί εξαρτιόταν και από το θρήσκευμα τους. Στον δεύτερο τομέα βρίσκονταν οι τάφοι των Ρωμαιοκαθολικών και στον ανατολικό των διαμαρτυρόμενων, οι οποίοι παλαιότερα ενταφιάζονταν στον κήπο του Ζαππείου.

Το μνήμα του Αβέρωφ σχεδιάστηκε από Γ. Βιτάλη και φιλοτεχνήθηκε από Δ. Φιλλιπότη. Ο Αβέρωφ παρουσιάζεται καθιστός σε ψηλό βάθρο και γύρω του κοσμείται με τέσσερα λιοντάρια

Το μνήμα του εθνικού ευεργέτη Γεωργίου Αβέρωφ που πέθανε το 1899, σχεδιάστηκε από Γ. Βιτάλη και φιλοτεχνήθηκε από Δ. Φιλλιπότη. Ο Αβέρωφ παρουσιάζεται καθιστός σε ψηλό βάθρο που κοσμείται με τέσσερα λιοντάρια. Πίσω του διακρίνεται το ταφικό μνημείο του Ερρίκου Σλήμαν, μικρογραφία αρχαίου ναού

Τα εντυπωσιακά προπύλαια του νεκροταφείου, σχεδιάστηκαν το 1949 από τον αρχιτέκτονα Άρη Κωνσταντινίδη και Ανδρέα Πλουμιστό.
Το νεκροταφείο μοιάζει με κήπο καθώς είναι κατάφυτο με πεύκα και κυπαρίσσια.
Ανάμεσα στα μνήματα υπάρχουν δρόμοι με ονόματα ηρώων της επανάστασης.
Οι περισσότεροι τάφοι κοσμούνται με περίτεχνα γλυπτά, και δεν θυμίζουν σε τίποτα τα συνηθισμένα μνήματα των νεκροταφείων.
Ο γλύπτης Θ. Θωμόπουλος έγραφε το 1905 για το νεκροταφείο: Σε αυτό περικλείεται πάσα η κίνηση της νεωτέρας γλυπτικής” και πράγματι το Α’ Νεκροταφείο Αθηνών είναι μια υπαίθρια γλυπτοθήκη, όπου ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα να θαυμάσει δωρεάν εξαιρετικά αγάλματα γνωστών καλλιτεχνών του 19ου και 20ου αιώνα.


Πάνω από τον τάφο της οικογένειας βρίσκεται το άγαλμα ενός νεαρού γυμνού άντρα

Πάνω από τον τάφο της οικογένειας Θεοχαράκη βρίσκεται το άγαλμα ενός νεαρού γυμνού άντρα πουστέκεται σκεπτικός
Η συνήθεια των Αθηναίων να φροντίζουν ιδιαίτερα την τελευταία τους κατοικία προερχόταν από τα αρχαία χρόνια.
Το νεκροταφείο της αρχαίας Αθήνας βρισκόταν στον Κεραμεικό και οι τάφοι που ανακαλύφτηκαν κοσμούνταν με επιτύμβια γλυπτά μεγάλης αξίας. Οι πολίτες της αρχαίας Αθήνας ανέθεταν σε γνωστούς γλύπτες, έναντι σημαντικού χρηματικού ποσού, τη δημιουργία επιτάφιων μνημάτων, που να είναι εφάμιλλα της κοινωνικής τους θέσης.
Με τη σύσταση του νεοελληνικού κράτους, οι κάτοικοι της Αθήνας, επηρεασμένοι από την αρχαιολατρία που κυριαρχούσε εκείνη την περίοδο, ξόδευαν επίσης μεγάλα ποσά για ένα εντυπωσιακό μνήμα, που θα ξεχώριζε από τα υπόλοιπα.
Σπουδαίοι καλλιτέχνες από την Τήνο και το εξωτερικό ανέλαβαν να φιλοτεχνήσουν αγάλματα και επιτύμβιες στήλες για το νέο νεκροταφείο της πόλης.
Ο ανταγωνισμός των οικογενειών για το καλύτερο μνήμα είχε ως αποτέλεσμα να δημιουργηθούν εντυπωσιακά γλυπτά.


Ταφικό μνημείο με μορφή αρχαίου ναού

Μαυσωλείο με μορφή αρχαίου ναού
Τα πρώτα χρόνια πολλοί τάφοι είχαν την μορφή μαυσωλείων. Οι Αθηναίοι επιθυμούσαν να ενταφιάζονται στο εσωτερικό ναών, όπως γινόταν πριν την έλευση του Όθωνα. Εφόσον κάτι τέτοιο απαγορεύτηκε, ήθελαν ο τάφος τους να έχει τη μορφή μικρού ναού. Σε πολλές περιπτώσεις ήταν μικρογραφίες αρχαίων ναών ή αντίγραφα γνωστών μνημείων της πόλης.


To μνήμα της οικογένειας Καραπάνου,είναι αγνώστου γλύπτη και είναι αντίγραφο του μνημείου του Λυσικράτη στην Πλάκα

To μνήμα της οικογένειας Καραπάνου είναι αγνώστου γλύπτη και είναι αντίγραφο του μνημείου του Λυσικράτη στην Πλάκα
Τα πρώτα χρόνια οι γλύπτες των ταφικών μνημείων ακολούθησαν το ρεύμα του κλασικισμού. Πηγή έμπνευσης αποτέλεσαν οι επιτύμβιες στήλες που βρέθηκαν στον Κεραμεικό, όπως η επιτύμβια στήλη της Ηγησούς.

Μια επιτύμβια στήλη που απεικονίζει μια φτερωτή γυναίκα κοσμεί το μνήμα της Μελίνας Μερκούρη.Βρίσκεται στην είσοδο του νεκροταφείου στον οικογενειακό τάφο του παππού της και Δήμαρχου Αθηναίων Σπύρου Μερκούρη

Μια επιτύμβια στήλη που απεικονίζει μια φτερωτή γυναίκα κοσμεί το μνήμα της Μελίνας Μερκούρη. Βρίσκεται στην είσοδο του νεκροταφείου στον οικογενειακό τάφο του παππού της και Δήμαρχου Αθηναίων Σπύρου Μερκούρη
Αγάλματα αγγέλων κοσμούν τα περισσότερα μνήματα του νεκροταφείου.
Άλλοτε κρατούν σταυρό που συμβολίζει τη λύτρωση ή ανεστραμμένο δαυλό, που συμβολίζει τη ζωή που σβήνει. Συχνά απεικονίζονται σκυμμένοι να θρηνούν πάνω στο μνήμα.


Ένας άγγελος που κρατά έναν μεγάλο σταυρό στα χέρια του και κοιτά τον ουρανό βρίσκεται στην αριστερή πλευρά του τάφου της οικογένειας του Πεσμαζόγλου

Ένας άγγελος που κρατά έναν μεγάλο σταυρό στα χέρια του, βρίσκεται στην αριστερή πλευρά του τάφου της οικογένειας Πεσμαζόγλου
Στην ελληνική μυθολογία ο Ύπνος ήταν ο ήσυχος θεός και δίδυμος αδερφός με τον Θάνατο.
«Ο Ύπνος είναι πρόσκαιρος Θάνατος και ο θάνατος, αιώνιος Ύπνος», Ευριπίδης.
Όταν μια γυναίκα πέθαινε σε μικρή ηλικία, συχνά ο γλύπτης την απεικονίζε να κοιμάται γαλήνια. Η πιο διάσημη κοιμωμένη του νεκροταφείου είναι η “Κοιμωμένη” του Χαλεπά, που κοσμεί τον τάφο της 18χρονης Σοφίας Αφεντάκη, η οποία πέθανε από φυματίωση το 1877.
Η κοπέλα παρουσιάζεται ξαπλωμένη να κοιμάται βαθιά. Έχει λυτά μαλλιά, λυγισμένα πόδια και στα χέρια της κρατάει έναν σταυρό.

Ο Γιαννούλης Χαλεπάς θεωρείται από τους σημαντικότερους Έλληνες γλύπτες

Η «Κοιμωμένη του Χαλεπά» είναι το πιο γνωστό γλυπτό του νεκροταφείου. Ο Γιαννούλης Χαλεπάς το φιλοτέχνησε κατόπιν παραγγελίας της οικογένειας Αφεντάκη το 1877

Πολλά αγάλματα απεικονίζουν τις γυναίκες άλλοτε γονατιστές με θλιμμένο βλέμμα και άλλοτε μαζί με τα παιδιά τους.
Ένα άγαλμα που προκαλεί συγκίνηση είναι “Η μάνα της κατοχής”, που βρίσκεται στην δεξιά πλευρά της εισόδου και φιλοτεχνήθηκε από τον γλύπτη Κώστα Βαλσάμη.


Στην είσοδο του νεκροταφείου βρίσκεται "Η μάνα της κατοχής", γλυπτό για τις μητέρες που πέθαναν από την πείνα κατά την γερμανική κατοχή

Στην είσοδο του νεκροταφείου βρίσκεται «Η μάνα της κατοχής», γλυπτό για τις μητέρες της κατοχής που πέθαναν από την πείνα
Εκτός από τα συμβολικά αγάλματα, αρκετά είναι εκείνα που έχουν τη μορφή των θανόντων. Το άγαλμα στον τάφο του Θόδωρου Κολοκοτρώνη, απεικονίζει τον αγωνιστή ντυμένο με την φουστανέλα του, πάνοπλο να κάθεται αγέρωχα.


Σε μαρμάρινη πλάκα αναγράφεται η φράση “Σιγά διαβάτη, εδώ κοιμάται ο γέρος του Μοριά., τον ύπνο του μην τον ταράξεις”

Σε μαρμάρινη πλάκα αναγράφεται η φράση “Σιγά διαβάτη, εδώ κοιμάται ο γέρος του Μοριά, τον ύπνο του μην τον ταράξεις”
Οι προτομές των νεκρών επαναλαμβάνονται κυρίως στους αντρικούς τάφους.

tzavelas

Υπάρχουν πολλά γλυπτά εμπνευσμένα από την αιγυπτιακή τέχνη, όπως σφίγγες, οι οποίες από την αρχαιότητα ήταν σήμα των τάφων και σαρκοφάγοι, που δεν φιλοξενούν στο εσωτερικό τους τον νεκρό αλλά έχουν διακοσμητική χρήση.


Μια σφίγγα κοσμεί τον οικογενειακό τάφο του Κωστόπουλου

Μια σφίγγα κοσμεί τον οικογενειακό τάφο του Κωστόπουλου
Το μνήμα του ευεργέτη Μιχαήλ Τοσίτσα έχει επίσης στοιχεία από την Αίγυπτο, καθώς έζησε εκεί πολλά χρόνια και ήταν ο πρώτος Γενικός Πρόξενος της Ελλάδας στην Αλεξάνδρεια. Το μνήμα του είναι μια ημικύκλια εξέδρα. Στο κέντρο βρίσκεται η στήλη με τον ανδριάντα του νεκρού και στα δύο άκρα οι δύο σφίγγες.


Το μνήμα του Μιχαήλ Τοσίτσα έχει στοιχεία από την Αίγυπτο. Το σχεδίασε ο Λύσσανδρος Καυταντζόγλου και υλοποίησαν το 1860 οι Φυτάληδες.

Το μνήμα του Μιχαήλ Τοσίτσα έχει στοιχεία από την Αίγυπτο. Το σχεδίασε ο Λύσσανδρος Καυταντζόγλου και το υλοποίησαν το 1860 οι Φυτάληδες.
Σε αντίθεση με τα εντυπωσιακά μνήματα της αστικής τάξης, οι τάφοι των ηθοποιών και των τραγουδιστών διακρίνονται από λιτότητα.


Σε ένα ξεχωριστό επίπεδο του νεκροταφείου βρίσκονται οι τάφοι γνωστών τραγουδιστών. Στράτος Διονυσίου, Ξυλούρης, Ρίτα Σακελαρίου, Δημήτρης Μητροπάνος. πάνω τους αναγράφεται μόνο το όνομα τους

Σε ένα ξεχωριστό επίπεδο του νεκροταφείου βρίσκονται οι τάφοι γνωστών τραγουδιστών. Δημήτρης Μητροπάνος, Ρίτα Σακελαρίου και Στράτος Διονυσίου
Οι περισσότεροι Έλληνες γλύπτες του περασμένου αιώνα φιλοτέχνησαν γλυπτά για το νεκροταφείο.
Ανάμεσα τους ο Γιαννούλης Χαλεπάς, ο Δημήτριος Φιλιππότης, ο Γεώργιος Μπονάνος, και ο Κώστας Βαλσάμης. Το νεκροταφείο ήταν η κατάλληλη τοποθεσία για να εκτεθούν γλυπτά που σε άλλους χώρους δεν είχαν θέση.
Τις περισσότερες φορές βασίστηκαν στο γούστο των παραγγελιοδοτών, καθώς η εκκλησία δεν επενέβη στο σχήμα των τάφων και έτσι οι γλύπτες δημιούργησαν ελεύθερα. Μετά από σχεδόν 180 χρόνια λειτουργίας το αποτέλεσμα είναι μοναδικό. Το νεκροταφείο αποτελεί ένα μνημείο της πόλης, όπου κάποιος μπορεί να θαυμάσει εξαιρετικά έργα γλυπτικής.

http://www.mixanitouxronou.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια: