Έλληνες από τη Φωκίδα μεταξύ των εξερευνητών της Αμερικής

1453 μ.Χ. Το άστρο του Βυζαντίου μόλις έδυσε οριστικά με την πτώση της Πόλης. Πολλοί Έλληνες καταφεύγουν στη Δύση, εκπρόσωποι ενός ηττημένου Έθνους και -τουλάχιστον για την Ισπανία- μιας πίστης ύποπτα αιρετικής. Οι λόγιοι διδάσκουν στα εκπαιδευτήρια της Δυτικής Ευρώπης ή δουλεύουν ως καλλιγράφοι, οι ευγενείς καταφεύγουν σε φιλικές Αυλές και οι ναυτικοί επανδρώνουν τις θαλάσσιες εξερευνητικές αποστολές της Ισπανίας, της Πορτογαλίας και της Γαλλίας, μιας και η Ευρώπη σπάει τότε δυναμικά τα σύνορα του Κόσμου όπως τον γνωρίζαμε.

 

Πέρα από θρύλους και αμφισβητούμενες διηγήσεις, έχουμε πλήθος βεβαιωμένων ιστορικά περιπτώσεων όπου Έλληνες συμμετείχαν στα ταξίδια και τις εξερευνήσεις των Νέων Χωρών. Οκτώ Έλληνες (από τη Ρόδο, την Κέρκυρα και το Ναύπλιο) είναι στο πλήρωμα του Μαγγελάνου που πραγματοποίησε τον πρώτο περίπλου της γης, ο ένας μάλιστα, ο λοστρόμος της ναυαρχίδας, έγραψε το ημερολόγιο της αποστολής. Έλληνες συμμετέχουν στην κατάληψη του Μεξικού υπό τον Κορτές και του Περού με τον Φρανθίσκο Πιζάρρο. Του τελευταίου δεξί χέρι και έμπιστος αξιωματούχος ήταν ο Πέτρος από το Ηράκλειο (Pedro de Candia). Επίσης για λογαριασμό των Ισπανών, ο Juan de Fuca, ο Κεφαλλονίτης Ιωάννης Φωκάς ηγείται αποστολής που εξερευνά τις απώτατες βόρειες εσχατιές της Αμερικής όπου ένα θαλάσσιο πέρασμα φέρει το όνομά του (Fuca Strait).

 

Κι άλλοι... κι άλλοι! Το νησί (Isla) Margarita της Βενεζουέλας βαφτίζεται έτσι λόγω των πολλών μαργαριταριών του. Από Έλληνα βέβαια, μιας και το ισπανικό όνομα για τα μαργαριτάρια είναι perla. Το νησιωτικό σύμπλεγμα ολόκληρο ονομάζεται Nueva Esparta (Νέα Σπάρτη) λόγω της γενναιότητας των ιθαγενών κατοίκων του κι ένας οικισμός Juan Griego (Ιωάννης ο Έλληνας), από κάποιον εκ των πρώτων οικιστών του.

 

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η ιστορία τεσσάρων ναυτικών από τη Φωκίδα που αποτέλεσαν μέρος αυτής της εξερευνητικής εποποιίας.

 Βρισκόμαστε στα 1534, τέσσερις δεκαετίες μετά το πρώτο ταξίδι του Κολόμβου. Η Γαλλία ενδιαφέρεται έντονα με αποστολές για τις περιοχές του σημερινού Καναδά. Ο Ζακ Καρτιέ ξεκινάει από τη ναυτική πολιτεία του Σαν Μαλό με δυο σκάφη και τον ίδιο χρόνο φτάνει στη Νέα Γη. Μεταξύ των ανδρών του είναι και τέσσερις Έλληνες από τη Φωκίδα. Ήταν μέλη της παροικίας του Σαν Μαλό, φημισμένοι για την δεξιοσύνη τους στη θάλασσα. Τα ονόματά τους ήταν Κοσμάς Λούρης, Γιαννακός Ρουφόπουλος, Νικήτας Σταφυλοπάτης και Κυριακούλης Κανδαύλης. Ο τελευταίος ήταν και ο παπάς της Ελληνικής παροικίας.

Μετά την Νέα Γη τα πλοία εξερευνούν την Ακτή του Saint Laurence. Χωρίς σημαντικά αποτελέσματα, ο Καρτιέ αποφασίζει να επιστρέψει αφήνοντας πίσω 11 άντρες για να βάλουν τις βάσεις μιας μελλοντικής αποικίας. Μεταξύ τους και οι τέσσερις Φωκείς. Αρχηγός του αποσπάσματος διορίζεται ο Κανδαύλης, ως ο ικανότερος, ενεργητικότερος και με ισχυρή αίσθηση του καθήκοντος.

Το τέλος της ιστορίας δεν το μάθαμε ποτέ. Την επόμενη χρονιά ο Καρτιέ επιστρέφει και δεν βρίσκει κανέναν από τους 11. Έπεσαν θύματα των ασθενειών και των κακουχιών; Εξοντώθηκαν από τους ντόπιους Ινδιάνους; Προχώρησαν προς την ενδοχώρα και ενσωματώθηκαν σε κάποια από τις φυλές; Mάλλον η αλήθεια θα παραμείνει ένα από αυτά τα μικρά μυστήρια που κάνουν την επίσημη Ιστορία πιο γοητευτική.

http://centralgreece.gr/