Του Περικλή Καπετανόπουλου
Ο νόμος 5325/2026 (ΦΕΚ Α’ 122/31.07.2026) φέρνει μια ριζική και άκρως αμφιλεγόμενη ανατροπή στον χάρτη της διαχείρισης των υδάτων στην Ελλάδα, θεσπίζοντας την υποχρεωτική απορρόφηση 68 Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης-Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) και δημοτικών υπηρεσιών από τις δύο μεγάλες εισηγμένες εταιρείες, την ΕΥΔΑΠ (που ενσωματώνει 43 παρόχους σε Αττική, Βοιωτία, Φωκίδα και Εύβοια) και την ΕΥΑΘ (που απορροφά 25 παρόχους σε Θεσσαλονίκη και Χαλκιδική).
Η κίνηση αυτή έχει πυροδοτήσει ένα έντονο κύμα πανελλαδικών αντιδράσεων από την Τοπική Αυτοδιοίκηση, τους εργαζόμενους του κλάδου και τις τοπικές κοινωνίες. Οι επικριτές της μεταρρύθμισης κάνουν λόγο για βίαιη αφαίρεση ενός κρίσιμου κοινωνικού αγαθού από τον έλεγχο των δήμων, εκφράζοντας παράλληλα σοβαρές επιφυλάξεις για τη συνταγματικότητα των διατάξεων, το μελλοντικό κόστος του νερού και την επάρκεια των δύο εταιρειών να διαχειριστούν δίκτυα εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων.
Η στάση των Δημοτικών Συμβουλίων
Τα δημοτικά συμβούλια και οι δήμαρχοι σε ολόκληρη τη χώρα τηρούν καθολικά εχθρική και αρνητική στάση απέναντι στο νόμο. Η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) ζήτησε ομόφωνα την απόσυρσή του, καταγγέλλοντας ότι η μεταρρύθμιση έγινε ερήμην της.
Πολλά δημοτικά συμβούλια (ιδιαίτερα στην επαρχία και τη Στερεά Ελλάδα) εκδίδουν το ένα μετά το άλλο ψηφίσματα καταδίκης, προειδοποιώντας για νομική μάχη και δικαστικές προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ). Οι δήμοι αρνούνται να παραδώσουν το ενεργητικό των τοπικών επιχειρήσεων, υποστηρίζοντας ότι αφαιρείται από την Τοπική Αυτοδιοίκηση ένας κρίσιμος αναπτυξιακός και κοινωνικός πόρος.
Ο πρόεδρος της Ένωσης Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΕΔΕΥΑ) και δήμαρχος Ρεθύμνης, Γιώργος Μαρινάκης, δηλώνει ότι το νομοσχέδιο κινείται χωρίς την απαραίτητη συναίνεση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και προαναγγέλλει ακόμη και δικαστικές προσφυγές, εφόσον προχωρήσει η ψήφισή του. Όπως επισημαίνει, η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ διαθέτουν εμπειρία κυρίως σε μεγάλα αστικά κέντρα και όχι στη διαχείριση εκτεταμένων δικτύων σε αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές.
Η ΕΔΕΥΑ υποστηρίζει ότι οι προβλέψεις του νομοσχεδίου στερούνται ολοκληρωμένης οικονομοτεχνικής τεκμηρίωσης, ενώ κάνει λόγο για πιθανές αντισυνταγματικές διατάξεις, καθώς περιορίζεται η αυτοτέλεια των δήμων και μεταφέρονται κρίσιμες αρμοδιότητες στο κεντρικό κράτος. Παράλληλα, επισημαίνει ότι το σχέδιο επικεντρώνεται κυρίως στην ύδρευση, αφήνοντας εκτός ουσιαστικού σχεδιασμού την άρδευση, η οποία καταναλώνει το μεγαλύτερο ποσοστό των υδάτινων πόρων.
Μεταξύ των δήμων και φορέων που τοποθετήθηκαν αρνητικά ή αντέδρασαν δυναμικά ξεχωρίζουν:
Δήμος Δελφών: Το Δημοτικό Συμβούλιο έλαβε ομόφωνη απόφαση (15 Ιουλίου 2026) λέγοντας «όχι» στην απορρόφηση της ΔΕΥΑ του από την ΕΥΔΑΠ, προβάλλοντας ζητήματα ορεινού όγκου, κόστους και απώλειας τοπικού ελέγχου.
Δήμοι της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας και Αττικής: Συνολικά 43 φορείς και ΔΕΥΑ σε Αττική, Βοιωτία, Εύβοια και Φωκίδα περιλαμβάνονται στο σχέδιο απορρόφησης από την ΕΥΔΑΠ, προκαλώντας αντιδράσεις στα αντίστοιχα δημοτικά συμβούλια και κινητοποιήσεις.
Περιφερειακοί Δήμοι Θεσσαλονίκης και Χαλκιδικής (που αφορούν την αντίστοιχη ένταξη 25 φορέων στην ΕΥΑΘ, όπως οι Δήμοι Θέρμης, Λαγκαδά, Βόλβης κ.ά.), οι οποίοι διαμαρτυρήθηκαν έξω από τα γραφεία της ΕΥΑΘ και στη γενική συνέλευση μετόχων.
Οι κρυφές παγίδες του Νόμου 5325/2026
Οι επικριτές του νόμου και οι νομικοί σύμβουλοι των δήμων εντοπίζουν σοβαρές παγίδες στις διατάξεις του:
Απώλεια τοπικού ελέγχου και περιουσίας: Τα δίκτυα, οι υποδομές και οι εγκαταστάσεις που πληρώθηκαν με χρήματα των τοπικών δημοτών μεταβιβάζονται στις δύο ανώνυμες εταιρείες.
Ενισχύεται ο ρόλος της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), η οποία θα ελέγχει τα τιμολόγια με καθαρά ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια.
Αν και η κυβέρνηση αρνείται την ιδιωτικοποίηση, η συγκέντρωση των δικτύων σε εισηγμένες στο Χρηματιστήριο εταιρείες ανοίγει το δρόμο για τη διαχείριση του νερού ως εμπορεύματος με σκοπό το κέρδος, εισάγοντας τη λογική που εφαρμόστηκε και στην αγορά ηλεκτρικού ρεύματος.
Η παράκαμψη των τοπικών κοινωνιών
Οι τοπικές κοινωνίες δεν ερωτήθηκαν καθόλου. Η κυβέρνηση προχώρησε στην ψήφιση του νόμου αποκλειστικά με τις ψήφους της κυβερνητικής πλειοψηφίας (157 υπέρ, 131 κατά), αγνοώντας τις τοπικές ιδιαιτερότητες.
Οι κάτοικοι στην περιφέρεια εκφράζουν έντονη ανησυχία, καθώς γνωρίζουν ότι η απώλεια της κοινωνικής τιμολόγησης που εφάρμοζαν οι ΔΕΥΑ θα οδηγήσει σε κατακόρυφη αύξηση της τιμής του νερού. Η ανάγκη κάλυψης του κόστους των μεγάλων ανώνυμων εταιρειών θα μετακυλιστεί απευθείας στους λογαριασμούς των νοικοκυριών και των αγροτών.
Πώς αντιδρούν οι Κινήσεις Πολιτών;
Οι συλλογικότητες και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις βρίσκονται σε αναβρασμό. Η Πρωτοβουλία για τη Διασφάλιση της Δημόσιας Διαχείρισης του Νερού, μαζί με 17 μεγάλες περιβαλλοντικές οργανώσεις και το σωματείο των εργαζομένων στις ΔΕΥΑ (ΠΟΕ-ΔΕΥΑ), διοργανώνουν δυναμικές κινητοποιήσεις, συλλαλητήρια και ενημερωτικές εκδηλώσεις.
Οι κινήσεις πολιτών επιχειρούν να δημιουργήσουν ένα κοινό μέτωπο με τους Δήμους, πιέζοντας για καθολική άρνηση εφαρμογής του νόμου στην πράξη και προετοιμάζοντας μαζικές προσφυγές στη δικαιοσύνη για την ακύρωση των αναγκαστικών συγχωνεύσεων.
Αντίστοιχες ενστάσεις διατυπώνουν και οι εργαζόμενοι στις ΔΕΥΑ, οι οποίοι προειδοποιούν ότι η μεταφορά των υπηρεσιών σε ανώνυμες εταιρείες που είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο συνιστά, στην πράξη, μια μορφή έμμεσης ιδιωτικοποίησης ενός αγαθού που έχει αναγνωριστεί δικαστικά ως δημόσιο.
Στην πράξη ο νόμος 5325/2026 αποτελεί μια από τις πιο συγκρουσιακές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών, καθώς μετατοπίζει τη διαχείριση του νερού από το επίπεδο της τοπικής κοινωνικής πρόνοιας στο πεδίο της κεντρικής, εταιρικής διακυβέρνησης. Το αν η καθολική αντίσταση των Δήμων, η δυναμική των κινητοποιήσεων και οι επικείμενες δικαστικές προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας θα καταφέρουν να μπλοκάρουν ή να τροποποιήσουν την εφαρμογή του στην πράξη, μένει να φανεί. Το σίγουρο είναι ότι η μάχη για το δημόσιο χαρακτήρα και την τιμολόγηση του νερού στην ελληνική περιφέρεια μόλις άνοιξε και αναμένεται μακρά και έντονη.
πηγή
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου