Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΤΟΠΙΚΑ ΕΘΙΜΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΤΟΠΙΚΑ ΕΘΙΜΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τετάρτη 6 Ιανουαρίου 2021

Κυριακή 19 Ιανουαρίου 2020

Τετάρτη 8 Μαΐου 2019

Σαΐτες, νεκροί και κρυφά μυστικά μιας «ένδοξης παράδοσης»

Πόσο παραλογισμό αντέχουμε στο όνομα της παράδοσης; 
Πλούσια, πολυσύνθετη και πλατύχωρη η λαϊκή παράδοση, διαρκής διάλογος με το χτες και το αύριο, την Ανατολή και τη Δύση, με τον Άλλον και με το εμείς. Και είναι πολλές της όψεις γλυκιές κι ανθρώπινες. 

Σάββατο 31 Δεκεμβρίου 2016

Γιατί σπάμε ρόδι την Πρωτοχρονιά;

Γιατί σπάμε ρόδι την Πρωτοχρονιά;

Ένα από τα παλαιότερα γιορτινά έθιμα είναι να σπάμε ένα ρόδι την Πρωτοχρονιά. Ένα έθιμο το οποίο, συναντάτε αρχικά στην Πελοπόννησο, αλλά και στις Σέρρες, και αργότερα διαδίδεται σε όλη την Ελλάδα. 

Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου 2014

Για να μη μείνει η κοπέλα στο «ράφι» έπρεπε να δώσει προίκα στον γαμπρό. Το αναχρονιστικό έθιμο που προκάλεσε κοινωνική κατακραυγή και καταργήθηκε το 1983





- «Ο γαμπρός μου ζητάει προίκα και δεν μπορώ να τη δώσω»
– «Να τον διώξεις»
– «Και να μείνει το κορίτσι μου στο ράφι;»
Αυτή ήταν μια κλασσική συζήτηση πατεράδων που είχαν κορίτσια της παντρειάς και έπρεπε να δώσουν στον γαμπρό την προίκα που τους ζητούσε. Ο θεσμός της προίκας, που έχει τις ρίζες του στην αρχαία Ελλάδα και έφτασε στην νεότερη Ελλάδα ως κωδικοποιημένος νόμος, αποτελούσε εφιάλτη για την ελληνική οικογένεια.
Οι γυναίκες αντιμετωπίζονταν ως προϊόντα προς αγοροπωλησία, μια συναλλαγή που ήταν άκρως ταπεινωτική για το γυναικείο φύλο.
Το παζάρεμα γινόταν βάσει στρατηγικής. Ο γαμπρός έθετε τους όρους και εάν ήταν συμφέρουσα η πρόταση, γινόταν δεκτή η συμφωνία του γάμου. Φυσικά, στη μειονεκτική θέση βρίσκονταν οι φτωχότερες οικογένειες που δεν μπορούσαν να εξασφαλίσουν στην κόρη τους ή τις κόρες τους μια μεγάλη προίκα για να τις αποκαταστήσουν, με κίνδυνο τα κορίτσια να μείνουν …στο ράφι, όπως έλεγαν.
Ρέθυμνο 1920. γάμος σε μεγαλοαστικό σπίτι , περίοδο που οι γάμοι και οι βαπτίσεις λάμβαναν χώρα στα σπίτια
Ρέθυμνο 1920. Γάμος σε μεγαλοαστικό σπίτι, περίοδο που οι γάμοι και οι βαπτίσεις λάμβαναν χώρα στα σπίτια. The Benaki Museum

Και από την άλλοι, οι πλούσιοι γινόντουσαν πλουσιότεροι, καθώς προτιμούσαν να αλληλοπαντρεύονται για να μεγαλώνουν τις φατρίες τους.
Οι γονείς κάθε κοπέλας προσπαθούσαν να συλλέξουν την προίκα της, από τότε που ήταν μικρή μέχρι να έρθει κάποιος και να την ζητήσει σε γάμο. Η προίκα ήταν ο βασικός παράγοντας για να έρθει το ζευγάρι «εις γάμο κοινωνία»  και υπερτερούσε έναντι του φυσικού κάλλους της κοπέλας ή των συναισθημάτων του γαμπρού προς τη μέλλουσα σύντροφό του.
Ως «προίκα» χαρακτηριζόταν οτιδήποτε θα εξασφάλιζε μια πιο άνετη ζωή στον γαμπρό, από κοσμήματα και μετρητά, μέχρι διαμερίσματα και κτήματα. Στις περισσότερες περιπτώσεις η προικοδότηση ήταν μια ανεπίσημη πράξη που γινόταν με τα λόγια, αλλά υπήρχαν και τα επίσημα προικοσύμφωνα, που ήταν μέρος συμβολαιογραφικής πράξης.
Γάμος στο Πετροκέφαλο Ηρακλείου. The Benaki Museum ΓΑΜΟΣ ΣΤΟ ΠΕΤΡΟΚΕΦΑΛΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ
Γάμος στο Πετροκέφαλο Ηρακλείου. The Benaki Museum

Πάρα πολλές υποθέσεις έχουν απασχολήσει κατά καιρούς τον Τύπο, με επίδοξους γαμπρούς- απατεώνες, με φονικά λόγω μη διασφάλισης της προίκας και ληστείες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν ο λεγόμενος αθηναίος Αρσέν Λουπέν- ήρωας από το μυθιστόρημα «Αριστοκράτης Λωποδύτης»- που ροκάνιζε τις προίκες των κοριτσιών και μετά… «στρίβειν δια του αραββώνος».
Εμφανιζόταν ως γαμπρός-λαχείο μέσα από αγγελίες συνοικεσίων , με πολλά πτυχία, καλή θέση σε μια μεγάλη εταιρεία και ακριβό αυτοκίνητο και έτσι κέρδιζε των ενδιαφέρον των επίδοξων θυμάτων του. Επίσης, σε άλλα δημοσιεύματα παλιών εφημερίδων, αναφέρονται περιστατικά φονικού σε ζευγάρια, όπου ο άντρας σκότωσε την γυναίκα του επειδή δεν του έδωσε η οικογένειά της την προίκα που του είχαν υποσχεθεί.
Παραδοσιακος Αρβανιτικος Γαμος στο Μαρκοπουλο Μεσογειων δεκαετια 30
Παραδοσιακός γάμος στο Μαρκόπουλο στα Μεσόγεια τη δεκαετία του ΄30.  The Benaki Museum

Ο θεσμός της προίκας είχε προκαλέσει έντονες διαμαρτυρίες και είχε γίνει αφορμή για διάφορες εκστρατείες. Η επανάσταση κατά της προίκας όμως, ξεκίνησε από 17 κοινότητες της Ρούμελης, με πρωτοστάτη έναν ασπρομάλλη αγρότη εν ονόματι Κώστα Κίτσο, από το χωριό Άγιος Γεώργιος. Πήρε την πρωτοβουλία να συντάξει ένα υπόμνημα προς τη βασίλισσα Φρειδερίκη ικετεύοντάς την να αναλάβει πρωτοβουλία για την «κατάργησιν της προικός θραύουσα ούτω τα δεσμά, των αλυσοδεμένων εκ ταύτης οικογενειών και μεταδίδουσα την χαράν, την ευτυχίαν και την ελπίδα εις αυτάς».
proika2

Σιγά-σιγά όλη η Ελλάδα ξεσηκώθηκε για την κατάργηση του θεσμού της προίκας.
Τα πρώτα βήματα έγιναν τον Ιούλιο του 1978 όταν συστάθηκε μια ειδική νομοπαρασκευαστική επιτροπή υπό τον ομότιμο καθηγητή της Νομικής Αθηνών Α. Γαζή, με σκοπό την κατάργηση των νόμων 1403-1404 του Αστικού Δικαίου που αφορούσαν στην προίκα και αντιτίθεντο στις αρχές περί ίσων δικαιωμάτων των δύο φύλων του Οικογενειακού Δικαίου του Συντάγματος.
Η επιτροπή τολμηρά είπε «όχι στην προίκα» και ζήτησε την κατάργηση του θεσμού, αναφέροντας ότι οι γονείς δεν θα υποχρεούνται να δίνουν προίκα στα κορίτσια, αλλά να παρέχουν στα παιδιά τους -αγόρια και κορίτσια- όλα τα απαραίτητα εφόδια για το νέο ξεκίνημα στο γάμο τους.
Ωστόσο, η οριστική κατάργηση της προίκας έγινε το 1983 με την ισχύ του νόμου 1329/83 που όριζε ότι και οι δύο σύζυγοι υποχρεώνονται να συμβάλλουν, ανάλογα με τις δυνάμεις τους στην αντιμετώπιση των αναγκών της οικογένειας, στο πλαίσιο της ισότητας, καταργώντας τη προίκα και εκσυγχρονίζοντας έτσι το οικογενειακό δίκαιο.


www.mixanitouxronou.gr

Τετάρτη 5 Μαρτίου 2014

Γαλαξίδι: Αλευρομουτζουρώματα – Σπάνια φωτογραφία του 1931




Από τους μίμους του Ιπποδρόμου στην Κομέντια ντελ Αρτε
Κανένας δεν γνωρίζει με βεβαιότητα πότε και πώς ξεκίνησε αυτό το έθιμο. Βέβαια το αλεύρι και το φούμο για πολλούς λαούς πρωταγωνιστούν στις παγανιστικές εκδηλώσεις της άνοιξης για τη γονιμότητα της γης. Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η ανοιξιάτικη γιορτή «Χόλι» της Ινδίας, όπου πετούν στάχτες και χρωματιστές σκόνες ο ένας στον άλλον οι συμμετέχοντες. Ενας από τους πολλούς μύθους που συνοδεύει τη γιορτή αυτή μιλάει για τον άτακτο Κρίσνα (μετενσάρκωση του θεού Βισνού) που είχε γαλάζιο πρόσωπο επειδή κατάπιε το φίδι που θα τον σκότωνε.
Ο Θεός επειδή ζήλευε το κατάλευκο πρόσωπο της αγαπημένης του βοσκοπούλας Ράντα της έριξε σκόνη για να μαυρίσει. Κάποιοι λαογράφοι τοποθετούν τις ρίζες του εθίμου στη βυζαντινή περίοδο και δη στους μίμους του Ιπποδρόμου που συνήθιζαν να βάφουν τα πρόσωπά τους με λευκό χρώμα, ενώ άλλοι στους περιοδεύοντες θιάσους της Κομέντια ντελ Αρτε, της οποίας οι ηθοποιοί έβαφαν τα πρόσωπά τους με αλεύρι με το οποίο αλεύρωναν ο ένας τον άλλον σε κάποια κωμικά σκετσάκια. Στο Γαλαξίδι το έθιμο πήρε μεγάλη ακμή μετά το 1840, την εποχή της ιστιοφόρου ναυτιλίας. Λέγεται ότι ήταν ένα είδος αποχαιρετιστήριας γιορτής για το καλό των ιστιοφόρων που θα ταξίδευαν τον Μάρτιο. Εδώ πρωταγωνιστούν το αλεύρι και το φούμο. Και τα δύο, ωσάν πολεμοφόδια, κρέμονται σε σακούλες απ' όσους «μπαίνουν» στο αλευρωμουτζούρωμα.
Αν και σε οποιοδήποτε σημείο μπορεί να γίνει μια μάχη, το πεδίον της είναι κυρίως ο παραλιακός δρόμος και η Πέρα-Πάντα, άλσος φυτεμένο το 1930, στη νότια πλευρά του λιμανιού. Από εκεί ξεκινάει και η παρέλαση των αρμάτων, συνήθεια που υιοθετήθηκε τα τελευταία χρόνια.   
Πηγές: Το Βήμα – Συλλεκτικά

Κυριακή 23 Φεβρουαρίου 2014

Στην Αμφίκλεια η Τρόικα την άλλη Κυριακή για να μετρήσει το … κοντοσούβλι!

 
Έρχεται σήμερα η τρόικα και την Κυριακή 2 Μαρτίου θα βρεθεί ..... στην Αμφίκλεια

 Στην Αθήνα καταφτάνουν σήμερα τα κλιμάκια της τρόικας και την Κυριακή 2 Μαρτίου σύμφωνα με τις πληροφορίες μας θα μεταβούν ..... στην Αμφίκλεια για να μετρήσουν το κοντοσούβλι γίγας των 120 μέτρων που γίνεται με την στήριξη των τοπικών συλλόγων Αμφίκλειας, την υποστήριξη των δημοτών και υπό την αιγίδα του Δήμου Αμφίκλειας - Ελάτειας.
 Όπως δε μας ενημέρωσε και ο Βασίλης Δαδιώτης. Εχουμε τήν έγκριση τής Τρόϊκας γιά τά μέτρα τού κοντοσουβλιού καί ΔΕΝ μάς έκαναν περικοπές γιατί τούς αρέσει τό μακρύ.
 Δεν θα δεχθούν ούτε εκατοστό μικρότερο.
 Χρόνια Πολλά !!!!!!!


http://polydrososparnassou.blogspot.gr/

Πέμπτη 20 Φεβρουαρίου 2014

ΤΣΙΚΝΟΠΕΜΠΤΗ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΚΑΛΑ… ΚΟΨΙΔΙΑ!


Η Πέμπτη της δεύτερης εβδομάδας του Τριωδίου(Κρεατινής) ονομάζεται Τσικνοπέμπτη ή Τσικνοπέφτη, επειδή την ημέρα αυτή όλα τα σπίτια ψήνουν κρέας ή λειώνουν το λίπος από τα χοιρινά και ο μυρωδάτος καπνός (τσίκνα) είναι διάχυτος παντού. Από αυτή την τσίκνα, λοιπόν, έχει πάρει και το όνομά της η Πέμπτη και λέγεται Τσικνοπέμπτη.
 
Το έθιμο χάνεται στα βάθη των αιώνων, χωρίς να γνωρίζουμε την προέλευσή του. Εικάζεται, όμως, ότι προέρχεται από τις βακχικές γιορτές των αρχαίων Ελλήνων και Ρωμαίων, που επιβίωσαν του Χριστιανισμού. Σύμφωνα με τον λαογράφο Δημήτριο Λουκάτο, το φαγοπότι και το γλέντι της ημέρας είναι «ομοιοπαθητικές προσπάθειες για την ευφορία της γης».

Και παρόλο που διανύουμε δύσκολους καιρούς σήμερα, οι Έλληνες ανέκαθεν, τηρούν το έθιμο της Τσικνοπέμπτης σε πείσμα των σημερινών καταστάσεων.
Να περάσετε καλά σήμερα και καλή όρεξη με κρέας...


Δευτέρα 30 Δεκεμβρίου 2013

Οι Αρχαίοι Έλληνες και το στόλισμα των δέντρων

Το έθιμο του στολισμού δέντρου, που συναντάμε κατά την περίοδο των Χριστουγέννων, ήρθε στην Ελλάδα από τους Βαυαρούς που συνόδεψαν τον Όθωνα στην Ελλάδα και το "προσέφεραν" στην χώρα μας, ως δικό τους έθιμο. Αυτή η πληροφορία, απαντάει στο πως κατέληξε το έθιμο στην σύγχρονη Ελλάδα.
 
Όμως πέρα από το πως κατέληξε, μήπως πρέπει να ξετυλίξουμε το κουβάρι για να πάμε στην αρχή του στολισμού και μήπως αυτή η διαδρομή των αιώνων, μας πάει από την σύγχρονη Ελλάδα στην Αρχαία; ...
Στην αρχαία Ελλάδα υπήρχε έθιμο, κατά το οποίο στόλιζαν την Ειρεσιώνη, ένα μεγάλο κλαδί αγριοελιάς, το οποίο το στόλιζαν με γιρλάντες συνήθως από λευκό μαλλί, για αυτό και η ονομασία που προκύπτει από το είρος = έριον, μαλλίον.
Πάνω σε αυτά τα κλαδιά κρεμούσαν, με δέσιμο από κλωστή, τους πρώτους φθινοπωρινούς καρπούς της συγκομιδής των καλλιεργειών (σύκα, καρύδια, αμύγδαλα, κάστανα, δημητριακά, κτλ).
Αυτή η εκδήλωση αποτελούσε έκφραση ευχαριστίας για τη γονιμότητα που προέκυπτε το έτος καλλιέργειας και έφτανε στο στάδιο της συγκομιδής. Ταυτόχρονα όμως ήταν και παράκληση συνέχισης της γονιμότητας και ευφορίας για τον επόμενο χρόνο.
Το έθιμο της Ειρεσιώνης ήταν αφιερωμένο στην Αθηνά, τον Απόλλωνα και τις Ώρες (Ευνομία, Δίκη, Ειρήνη).
Πως τελούνταν και πότε;
Κάθε χρόνο, στο διάστημα από 22 Σεπτεμβρίου έως 20 Οκτωβρίου, παιδιά (αυτά που είχαν και τους δύο γονείς εν ζωή) περιέφεραν την Ειρεσιώνη στους δρόμους της πόλης των πόλεων της αρχαίας Ελλάδας (κυρίως στην Αθήνα), τραγουδώντας από σπίτι σε σπίτι.
Όταν τελείωναν την περιφορά και επέστρεφαν σπίτι τους, κρεμούσαν την Ειρεσιώνη πάνω από την εξώπορτά τους (ή πάνω από την θύρα του Ιερού του Απόλλωνος) και την άφηναν εκεί μέχρι την ιδία ημέρα του νέου έτους, οπότε, αφού τοποθετούσαν την νέα, κατέβαζαν την παλιά και την έκαιγαν.
Το έθιμο της Ειρεσιώνης πριν έρθει στην χώρα μας εκ νέου ως χριστιανικό έθιμο, είχε καταδικαστεί ως ειδωλολατρικό τα χρόνια του Βυζαντίου και απαγορεύτηκε.
Η ιστορική μνήμη των Ελλήνων, από το συγκεκριμένο έθιμο, είχε ως αποτέλεσμα, το Χριστουγεννιάτικο δένδρο που μας "προσέφερε" ο Όθωνας, να υιοθετηθεί αμέσως.