Τρίτη 17 Νοεμβρίου 2026

«Η μηχανότρατα κάνει σε μία μέρα όσα ένα παράκτιο σκάφος σε ένα χρόνο»

 Η παράκτια αλιεία χάνει την ψαριά της, την ώρα που μηχανότρατες από τα μεγάλα λιμάνια της χώρας φτάνουν μέχρι τους ψαρότοπους των μικρών νησιών. Η LiFO παρουσιάζει χάρτες που αποτυπώνουν τις διαδρομές τους και την αλιευτική τους δραστηριότητα στα νερά από τα οποία ζουν οι ντόπιοι ψαράδες.

«Ένα αλιευτικό εργαλείο που σχεδιάστηκε για χρήση σε λασπώδεις βυθούς αφέθηκε να χρησιμοποιείται πάνω σε παραγωγικά θαλάσσια οικοσυστήματα, σέρνοντας βαριά σίδερα και αλυσίδες».


ηχανότρατες από τον Πειραιά και άλλα μεγάλα λιμάνια διανύουν εκατοντάδες ναυτικά μίλια, οργώνοντας το Αιγαίο, μέχρι τους ψαρότοπους του Αγαθονησίου και των μικρονησιών της Δωδεκανήσου. Εκεί καταγράφουν χιλιάδες ώρες αλιευτικής δραστηριότητας, ασκώντας εξαντλητική πίεση στα ιχθυαποθέματα των μικρών νησιών. Οι ψαριές μικραίνουν και μαζί τους λιγοστεύει το εισόδημα των παράκτιων ψαράδων, αναγκάζοντας όλο και πιο πολλούς να εγκαταλείψουν το επάγγελμα. Μαζί τους χάνεται μια δραστηριότητα που επί αιώνες στήριζε τις νησιωτικές κοινωνίες και η απασχόληση στρέφεται ολοένα περισσότερο στον εποχικό τουρισμό.

Το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος» αποτύπωσε αυτή την κίνηση σε χάρτες, επεξεργαζόμενο στοιχεία του Global Fishing Watch για την περίοδο Οκτωβρίου 2025-Σεπτεμβρίου 2026. Οι χάρτες δείχνουν τις πραγματικές διαδρομές που κάνουν συγκεκριμένες μηχανότρατες και τις ώρες κατά τις οποίες εκτιμάται ότι ψάρευαν στο Αγαθονήσι και τα μικρονήσια της Δωδεκανήσου. Πρόκειται για ενδεικτικές καταγραφές, καθώς, σύμφωνα με το «Αρχιπέλαγος», ανάλογη δραστηριότητα παρατηρείται σε πολλούς ακόμη ψαρότοπους κατά μήκος της εκτεταμένης ακτογραμμής των ελληνικών νησιών.

Ο Χρήστος Δρίβας, πρόεδρος των Παράκτιων Αλιέων της Αίγινας, συνδέει αυτή την αναζήτηση ψαριών γύρω από τα νησιά με την υπεραλίευση στα βαθύτερα νερά. Κατά την εκτίμησή του, καθώς τα ψάρια λιγοστεύουν στα βαθιά, ορισμένες μηχανότρατες πλησιάζουν περισσότερο τις ακτές, ακόμη και περιοχές στις οποίες δεν επιτρέπεται να ψαρεύουν.

«Η μικρής κλίμακας παράκτια αλιεία δραστηριοποιείται εδώ και αιώνες με παρόμοιες μεθόδους και αλιευτικά εργαλεία, στηρίζοντας τις νησιωτικές και παράκτιες κοινωνίες. Σήμερα, αυτός ο κλάδος ζωτικής σημασίας για την οικονομία, τη διατροφική επάρκεια και την κοινωνική συνοχή των παράκτιων και νησιωτικών κοινοτήτων έχει οδηγηθεί στην κατάρρευση».

Οι παράκτιοι αλιείς συνεχίζουν να ψαρεύουν με δίχτυα και παραγάδια, σε αντίθεση με τις μηχανότρατες, που σέρνουν βαριά εργαλεία κατά μήκος του πυθμένα και έχουν πολύ μεγαλύτερη δυνατότητα αλίευσης. Η διαφορά συχνά «χάνεται» και αποσιωπάται στη δημόσια συζήτηση, ισχυρίζεται ο Θοδωρής Τσιμπίδης, διευθυντής του Ινστιτούτου «Αρχιπέλαγος», ο οποίος έχει θέσει εδώ και δεκαετίες ως προτεραιότητα την προστασία της παράκτιας αλιείας και την ανάγκη να διατηρηθεί ζωντανή στα νησιά.

«Η συνολική ετήσια ψαριά ενός παράκτιου σκάφους δεν προσεγγίζει καν την ποσότητα που αλιεύει μία μηχανότρατα σε μία μόνο ημέρα», αναφέρει χαρακτηριστικά. Η απαρίθμηση των διαφορών που μας παραθέτει είναι πράγματι συντριπτική. Οι μηχανότρατες, «η λεγόμενη μέση αλιεία, που δραστηριοποιείται σε βιομηχανική κλίμακα, κυρίως με τις 231 μηχανότρατες, διαθέτει δυσανάλογα μεγάλα σκάφη, υψηλή ιπποδύναμη και μεγάλη αλιευτική ικανότητα. Το κυριότερο, όμως, είναι ότι χρησιμοποιεί έναν καταστροφικό τρόπο αλιείας, οι επιπτώσεις του οποίου είναι γνωστές εδώ και δεκαετίες. Ένα αλιευτικό εργαλείο που σχεδιάστηκε για χρήση σε λασπώδεις βυθούς αφέθηκε να χρησιμοποιείται πάνω σε παραγωγικά θαλάσσια οικοσυστήματα, σέρνοντας βαριά σίδερα και αλυσίδες».

Χιλιάδες ώρες αλιείας στους ψαρότοπους των μικρών νησιών

Ο Θ. Τσιμπίδης επισημαίνει ότι οι μηχανότρατες «διοχετεύουν τα αλιεύματά τους σε λίγες κεντρικές ιχθυόσκαλες, χωρίς αυτά να είναι άμεσα διαθέσιμα στους κατοίκους των νησιωτικών περιοχών από τις οποίες αλιεύθηκαν». Και προειδοποιεί για μια ακόμη σοβαρότερη συνέπεια. «Εξαντλούν τα αλιευτικά πεδία γύρω από τα νησιά».

Την ένταση αυτής της δραστηριότητας αποτυπώνουν οι τρεις ενδεικτικοί χάρτες που παρουσιάζει η LiFO, τους οποίους επεξεργάστηκε το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος», αξιοποιώντας δεδομένα του Global Fishing Watch. Οι χάρτες καταγράφουν τις πραγματικές διαδρομές που κάνουν οι μηχανότρατες και τις εκτιμώμενες ώρες αλιείας τους κατά την περίοδο Οκτωβρίου 2025-Σεπτεμβρίου 2026.

Στον πρώτο χάρτη καταγράφονται μόλις πέντε από τις μηχανότρατες που, με αφετηρία τον Πειραιά, έφτασαν για να ψαρέψουν στα νερά γύρω από το Αγαθονήσι και τα μικρονήσια των Δωδεκανήσων. Η εκτιμώμενη αλιευτική δραστηριότητά τους ανέρχεται σε 3.627,51 ώρες. Στον δεύτερο αποτυπώνονται δύο μηχανότρατες με αφετηρία λιμάνια της Βόρειας Ελλάδας, οι οποίες δραστηριοποιήθηκαν στην ίδια ευρύτερη θαλάσσια περιοχή, με 666,91 εκτιμώμενες ώρες αλιείας. Ο τρίτος χάρτης επικεντρώνεται στα νερά γύρω από το Αγαθονήσι, όπου πέντε μηχανότρατες από κεντρικά λιμάνια της χώρας εμφανίζουν ιδιαίτερα εντατική δραστηριότητα, με 2.206,41 εκτιμώμενες ώρες αλιείας.

Σύμφωνα με το «Αρχιπέλαγος», η συνεχής και εντατική εκμετάλλευση αυτών των ψαρότοπων ασκεί τόσο μεγάλη πίεση ώστε τα ιχθυαποθέματα να οδηγούνται σταδιακά στην εξάντληση. Το ινστιτούτο επισημαίνει ότι ανάλογη δραστηριότητα παρατηρείται και σε πολλές άλλες νησιωτικές περιοχές της χώρας.

Πέρα από τη μείωση των ψαριών, ο Θ. Τσιμπίδης εστιάζει στις συνέπειες για τις ίδιες τις νησιωτικές κοινωνίες. Καθώς οι ψαράδες εγκαταλείπουν το επάγγελμα, τα μικρά νησιά χάνουν μια δραστηριότητα που επί αιώνες εξασφάλιζε εισόδημα, απασχόληση και φρέσκια τροφή. Η διατροφική τους αυτάρκεια περιορίζεται, ενώ οι τοπικές οικονομίες εξαρτώνται ολοένα περισσότερο από τον τουρισμό.


Η κυβέρνηση έχει εξαγγείλει σχέδια ηλεκτροκίνησης για το Αγαθονήσι και εξετάζει πρόσθετα κίνητρα για τη μόνιμη εγκατάσταση νέων κατοίκων. Ακόμη κι αν πρόκειται για πρωτοβουλίες που ανταποκρίνονται σε πραγματικές ανάγκες, όπως παρατηρεί ο Θ. Τσιμπίδης, «δεν αρκούν από μόνες τους για να διασφαλίσουν ένα βιώσιμο μέλλον για το νησί». Και θέτει το ερώτημα «πόσο “πράσινο” μπορεί να θεωρείται ένα νησί που εκσυγχρονίζεται αλλά χάνει σταδιακά τους ψαράδες του, την τοπική παραγωγή τροφής και μια από τις αρχαιότερες επαγγελματικές δραστηριότητές του». Κατά τον ίδιο, η «διατροφική αυτάρκεια και η διατήρηση της παράκτιας αλιείας πρέπει να αποτελούν εξίσου σημαντικές προτεραιότητες, αντί τα μικρά νησιά να εξαρτώνται ολοένα περισσότερο από τη μονοκαλλιέργεια του τουρισμού».

Για το Αγαθονήσι, μάλιστα αναφέρει, ότι η αλιεία έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς αποτελεί τη μοναδική παραγωγική δραστηριότητα του νησιού. Χωρίς γεωργική ή κτηνοτροφική παραγωγή, η διατήρησή της είναι καθοριστική τόσο για την τοπική οικονομία όσο και για τη διατροφική αυτάρκεια των κατοίκων.


Το ψάρι, το καΐκι και η ζωή στο νησί

Η παράκτια αλιεία δεν δίνει μόνο δουλειά στον ψαρά. Τροφοδοτεί τα νησιά με φρέσκο ψάρι, συντηρεί οικογένειες και προσφέρει εισόδημα σε τόπους όπου οι επαγγελματικές επιλογές είναι λίγες. Για τον Θ. Τσιμπίδη και το «Αρχιπέλαγος», η διάσωσή της αποτελεί σταθερή προτεραιότητα εδώ και δεκαετίες.

«Η μικρής κλίμακας παράκτια αλιεία δραστηριοποιείται εδώ και αιώνες με παρόμοιες μεθόδους και αλιευτικά εργαλεία, στηρίζοντας τις νησιωτικές και παράκτιες κοινωνίες. Σήμερα, αυτός ο κλάδος ζωτικής σημασίας για την οικονομία, τη διατροφική επάρκεια και την κοινωνική συνοχή των παράκτιων και νησιωτικών κοινοτήτων έχει οδηγηθεί στην κατάρρευση», λέει.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Ινστιτούτο, περίπου 13.500 παραδοσιακά ξύλινα καΐκια καταστράφηκαν τις προηγούμενες δεκαετίες μέσα από επιδοτούμενα προγράμματα διάλυσης. Περίπου 11.000 παράκτια αλιευτικά σκάφη εξακολουθούν σήμερα να δουλεύουν στις ελληνικές θάλασσες. Ο Θ. Τσιμπίδης αποδίδει την υποχώρηση του κλάδου τόσο στην εξάντληση των αποθεμάτων όσο και σε πολιτικές που εφαρμόστηκαν επί χρόνια χωρίς να εξασφαλίζουν την ανάκαμψή του.

Ο Χρήστος Δρίβας ψαρεύει γύρω από την Αίγινα, αλλά, ανάλογα με τον καιρό και τα εργαλεία του, φτάνει στον Πόρο, στην Ύδρα ή στην Επίδαυρο. «Εμείς δραστηριοποιούμαστε σε ένα “περιβόλι” στο οποίο, αν δεν διαφυλάξουμε το οικοσύστημα και τα ιχθυαποθέματα, δεν θα έχουμε την άλλη μέρα να πάμε να φέρουμε ψάρια», λέει. Στον Σαρωνικό, υποστηρίζει, η ψαριά έχει μειωθεί δραματικά. «Τα μουρμούρια, για παράδειγμα, έχουν εξαφανιστεί».

Χρήστος Δρίβας, πρόεδρος Παράκτιων Αλιέων Αίγινας

Κατά τον ίδιο, ευθύνονται και οι μηχανότρατες αλλά και ορισμένα γρι-γρι, όταν χρησιμοποιούν τα δίχτυα τους σε πολύ ρηχά νερά: «Όταν το ύψος του διχτυού είναι 30 μέτρα, από τον φελλό μέχρι το μολύβι, και έρχεται και σου καλάρει στα πέντε μέτρα, αυτομάτως γίνεται συρόμενο. Σέρνει κάτω τον βυθό», λέει. Την επιβάρυνση των ιχθυαποθεμάτων ο ψαράς από την Αίγινα την αποδίδει κατά 70% στα δυναμικά εργαλεία της μέσης αλιείας, κατά 20% στην κλιματική αλλαγή και κατά 10% στα θαλάσσια θηλαστικά. «Εμείς τροφοδοτούμε την τοπική αγορά, την τοπική κοινωνία», επιμένει. Στην Αίγινα ένα μέρος της ψαριάς πωλείται από την πλώρη του καϊκιού. Μ’ αυτόν τον τρόπο, όπως λέει, ο ψαράς εισπράττει περισσότερα απ’ όσα θα του έδινε ο έμπορος, ενώ ο καταναλωτής πληρώνει λιγότερα από την τελική τιμή μεταπώλησης.

«Τον παίρνουν τον βράχο και τον ετσουλάνε»

Οι μηχανότρατες δουλεύουν εδώ και δεκαετίες στις ελληνικές θάλασσες. Γιατί, λοιπόν, οι ψαράδες υποστηρίζουν ότι η επίδρασή τους είναι σήμερα πολύ μεγαλύτερη; Η ιπποδύναμη των μηχανών που έχουν αυτά τα σκάφη έχει αλλάξει και οι δυνατότητες ανάσυρσης είναι πολύ μεγαλύτερες.

Παλαιότερα οι μηχανότρατες είχαν κινητήρες 100 ή 150 ίππων. Αν ο σάκος, το δίχτυ που σέρνουν πίσω τους, έπιανε πάνω σε βράχο, για παράδειγμα, η μηχανή ζοριζόταν. Το πλήρωμα σταματούσε και σήκωνε το εργαλείο. «Κι αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μείνει το καβουράκι, να μείνει το δόλωμα, να μείνει η φωλιά για τα ψάρια», συνεχίζει ο ψαράς.

Απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ «Ocean» με τον Ντέιβιντ Άτενμπρο, που παρουσιάζει τον τρόπο που λειτουργούν οι σύγχρονες μηχανότρατες.



Τώρα, λέει, υπάρχουν μηχανότρατες με κινητήρες 800, 1.000 και 1.500 ίππων ή και ισχυρότερους. Το εργαλείο μπορεί να συνεχίσει να σύρεται με πολύ μεγαλύτερη δύναμη, ακόμη κι αν συναντήσει βράχο, ίσα με ένα μικρό αυτοκίνητο. «Τον παίρνουν τον βράχο μέσα και τον ετσουλάνε και τον εβγάζουν μετά από τρία και τέσσερα μίλια, όποτε πάρουν πάνω τον σάκο».

Ο Θ. Τσιμπίδης υποστηρίζει για τη χρήση αυτών των αλιευτικών εργαλείων: «Ένα μόνο πέρασμα μπορεί να αρκεί για να καταστραφούν ανεπανόρθωτα ολόκληρες αποικίες κοραλλιών, σχηματισμοί ασβεστολιθικών φυκών και άλλα πολύτιμα οικοσυστήματα».

Τα ψάρια που απορρίπτονται και οι βυθοί που γδέρνονται

Στην αλιευτική πίεση προστίθενται τα ανεπιθύμητα αλιεύματα, ψάρια και άλλοι θαλάσσιοι οργανισμοί που παγιδεύονται στα εργαλεία, αλλά δεν κρατιούνται για εμπορική διάθεση. Πολλά επιστρέφουν στη θάλασσα νεκρά ή τραυματισμένα. Ο Χρήστος Δρίβας επισημαίνει ότι η μηχανότρατα, όσον αφορά τις επιπτώσεις της στα ιχθυαποθέματα και στα οικοσυστήματα, «δεν παύει να είναι ένα δυναμικό εργαλείο που σύρεται στον βυθό».

Όπως εξηγεί, συμβάλλει στην υπεραλίευση τόσο των ψαριών που προορίζονται για κατανάλωση όσο και των ειδών που αλιεύονται και στη συνέχεια απορρίπτονται στη θάλασσα, ενώ προκαλεί σοβαρές βλάβες στον βυθό. «Όπου περάσει αυτό το εργαλείο είναι θάνατος, ειδικά για τα οικοσυστήματα», λέει χαρακτηριστικά.



Η έκθεση του 2025 του FAO, του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών, και της Γενικής Επιτροπής Αλιείας για τη Μεσόγειο διαπιστώνει ότι οι μηχανότρατες βυθού είναι οι κυριότεροι συντελεστές των απορρίψεων, με ποσοστά που συχνά κυμαίνονται μεταξύ 20% και 40%. Στην παράκτια αλιεία τα ποσοστά ποικίλλουν σημαντικά ανά περιοχή, εποχή και εργαλείο.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με σχέδιο δράσης του 2023, έθεσε ως στόχο τη σταδιακή κατάργηση των κινητών εργαλείων βυθού μέσα στις θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές έως το 2030. Τον Οκτώβριο του 2026, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο επισήμανε ότι μια θαλάσσια περιοχή μπορεί να είναι προστατευόμενη στα χαρτιά χωρίς να προστατεύεται αποτελεσματικά. Στα δεδομένα που εξέτασε από ευρωπαϊκές περιοχές Natura 2000, η εκτιμώμενη αλιευτική δραστηριότητα ήταν κατά μέσο όρο 1,72 φορές υψηλότερη από ό,τι εκτός αυτών. Περίπου το 85% της καταγραφόμενης δραστηριότητας εντός τους αφορούσε εργαλεία που έρχονται σε επαφή με τον βυθό. Τα στοιχεία είναι ευρωπαϊκά, όχι ειδικά για το Αγαθονήσι. 

Πόσο κοντά στην ακτή επιτρέπεται να ψαρεύουν

Η ευρωπαϊκή νομοθεσία απαγορεύει, κατά κανόνα, την αλιεία με δίχτυα τράτας εντός τριών ναυτικών μιλίων από την ακτή. Όταν όμως το βάθος των 50 μέτρων συναντάται πριν από τα τρία μίλια, επιτρέπεται υπό προϋποθέσεις η χρήση του εργαλείου πέρα από την ισοβαθή των 50 μέτρων, πάντως όχι σε απόσταση μικρότερη του 1,5 ναυτικού μιλίου από την ακτή. Επιπλέον, απαγορεύεται η αλιεία με μηχανότρατες πάνω από λιβάδια Ποσειδωνίας, καθώς και σε βυθούς με κοραλλιογενείς σχηματισμούς και άλλους προστατευόμενους οικοτόπους.

Από τον Ιούνιο έως και τον Σεπτέμβριο οι μηχανότρατες απαγορεύεται να αλιεύουν στα ελληνικά εσωτερικά ύδατα και μέσα στη ζώνη των έξι ναυτικών μιλίων από τις προβλεπόμενες γραμμές βάσης.



Iσχύουν επίσης απαγορεύσεις από τις 24 έως τις 31 Μαΐου και από τις 24 έως τις 31 Δεκεμβρίου, με ειδικότερους κανόνες για ορισμένα διεθνή ύδατα και θαλάσσιες περιοχές. Για την παράκτια αλιεία με στατικά δίχτυα και παραγάδια δεν υπάρχει ένα αντίστοιχο ενιαίο ελάχιστο όριο απόστασης, ισχύουν όμως περιορισμοί στα εργαλεία και σε προστατευόμενες ή τοπικά απαγορευμένες ζώνες.

Στην πράξη, ωστόσο, ο Χρ. Δρίβας καταγγέλλει ότι ορισμένες μηχανότρατες «τραβάνε γυαλό», πλησιάζουν δηλαδή την ακτή για να βρουν ψάρια, ακόμη και σε περιοχές όπου απαγορεύεται η αλιεία τους. «Δεν πιάνουν ψάρια βαθιά, με τόση υπεραλίευση. Αναγκάζονται να τραβήξουν στο μη επιτρεπόμενο όριο, στις μη επιτρεπόμενες ζώνες», υποστηρίζει, συνδέοντας αυτή την πρακτική με την εξάντληση των ιχθυαποθεμάτων στα βαθύτερα νερά.


Ο Θ. Τσιμπίδης ζητά να προστατευτούν ουσιαστικά οι παραγωγικοί βυθοί και να οριοθετηθούν συγκεκριμένοι τόποι όπου θα δραστηριοποιούνται των μηχανότρατων. «Οι μηχανότρατες πρέπει να περιοριστούν σε σαφώς οριοθετημένα αλιευτικά πεδία με αμμώδη ή λασπώδη πυθμένα, χωρίς να καταστρέφουν τα παραγωγικά θαλάσσια οικοσυστήματα».

«Γαλότσες και νιτσεράδες» αντί για τα εργαλεία

Ο Χρ. Δρίβας διαμαρτύρεται και για τα επιδοτούμενα προγράμματα εκσυγχρονισμού. «Επιδοτούν ναυαγοσωστικά είδη, τα υποδήματα, τις γαλότσες, τις νιτσεράδες, επιδοτούν φινιστρίνια, κάγκελα, τέντες». Όπως λέει, δεν καλύπτονται οι μηχανές, τα βαρούλκα, τα βίντσια και άλλα εργαλεία που χρειάζεται στη δουλειά του. «Αυτός δεν λέγεται εκσυγχρονισμός, λέγεται αφανισμός», λέει. 

Τόσο ο ίδιος όσο και ο επικεφαλής του Ινστιτούτου «Αρχιπέλαγος» στρέφουν την κριτική τους στον νέο ψηφιακό εξοπλισμό που θα πρέπει να εγκαταστήσουν οι αλιείς. Προβλέπεται η εγκατάσταση συσκευών εντοπισμού και tablet σε 10.743 επαγγελματικά αλιευτικά σκάφη, με υπέρογκη δημόσια δαπάνη, ύψους 62,1 εκατομμυρίων ευρώ. «Το υπουργείο παρουσιάζει αυτόν τον ψηφιακό μηχανισμό παρακολούθησης ως μέτρο αποτελεσματικότερης προστασίας των ελληνικών θαλασσών. Όμως, το μόνο βέβαιο είναι ότι τα κονδύλια για την αγορά αυτού του πανάκριβου εξοπλισμού ωφελούν τους προμηθευτές και τις προμήθειες που θα προκύψουν, καθώς και τα μελετητικά γραφεία, ενώ εξακολουθούμε να αδυνατούμε να κατανοήσουμε πώς θα συμβάλει στην ανάκαμψη της αλιείας», λέει.


Ο Χρ. Δρίβας περιγράφει τι μπορεί να συμβεί αν σταματήσει να εκπέμπει το σύστημα εντοπισμού σε ένα μικρό αλιευτικό καΐκι, μήκους μόλις πέντε έως οκτώ μέτρων. Όπως εξηγεί, το Λιμεναρχείο ειδοποιεί τον ψαρά να επιστρέψει στο λιμάνι, ακόμη κι αν βρίσκεται στη μέση της δουλειάς του. Το αν θα του δοθεί μία ώρα για να μαζέψει τα εργαλεία του εξαρτάται από την κρίση του λιμενάρχη. Στη συνέχεια, σύμφωνα με τον ίδιο, του αφαιρούνται προσωρινά τα ναυτιλιακά έγγραφα και πρέπει να καλέσει τεχνικό για την αποκατάσταση της βλάβης και να πληρώσει νηογνώμονα για τον σχετικό έλεγχο. Υπολογίζει το κόστος στα 200 με 250 ευρώ, χωρίς να συνυπολογίζει τον χαμένο χρόνο εργασίας.

Μόνο όταν το σύστημα εκπέμψει ξανά μπορεί να πάρει πίσω τα έγγραφά του και να επιστρέψει στο ψάρεμα. Παράλληλα, διαμαρτύρεται και για τον τρόπο με τον οποίο χορηγείται η επιδότηση των καυσίμων στους παράκτιους αλιείς. Όπως λέει, οι αποδείξεις από τα πρατήρια αναγνωρίζονται ως επαγγελματική δαπάνη, όχι όμως για να εισπράξει την ενίσχυση. «Τότε η ΑΑΔΕ το δέχεται, τώρα γιατί δεν το δέχεται, να πάρουμε και εμείς μία επιδότηση;» Ο πρόεδρος των παράκτιων αλιέων της Αίγινας υποστηρίζει ότι η συρρίκνωση των μικρών καϊκιών ευνοεί επιχειρηματικά συμφέροντα στις ιχθυοκαλλιέργειες και στις εισαγωγές ψαριών. «Θα μείνουν οι ιχθυοκαλλιέργειες και οι εισαγωγές των ψαριών», λέει.

Ένας κούκος δεν φέρνει την άνοιξη

Ο Θ. Τσιμπίδης θεωρεί αναγκαία την προστασία των περιοχών και των περιόδων αναπαραγωγής των ψαριών, καθώς και τον περιορισμό της αλίευσής τους πριν φτάσουν σε αναπαραγωγική ωριμότητα. Μια τέτοια προσπάθεια ξεκίνησε από τους ίδιους τους παράκτιους ψαράδες της Αμοργού με το «Αμοργόραμα», μια πρωτοβουλία που στη συνέχεια στηρίχθηκε από την κυβέρνηση. Με το Προεδρικό Διάταγμα 73/2025 θεσπίστηκαν πενταετείς περιορισμοί, με απαγόρευση της αλιείας τον Απρίλιο και τον Μάιο στην παράκτια ζώνη του νησιού και σε συγκεκριμένες περιοχές καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Πρόκειται για ένα θετικό παράδειγμα, αλλά ένας κούκος δεν φέρνει την άνοιξη. Η ανάκαμψη των ιχθυαποθεμάτων στις θάλασσες γύρω από τα ελληνικά νησιά απαιτεί πολύ ευρύτερη προστασία.

Δύο νέα εθνικά θαλάσσια πάρκα σχεδιάζονται στις Νότιες Κυκλάδες και στο Ιόνιο. Για το πρώτο, το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος κατατέθηκε τον Οκτώβριο του 2026 στο Συμβούλιο της Επικρατείας και προβλέπει πλήρη απαγόρευση της αλιείας με μηχανότρατες μέσα στα όριά του. Για το δεύτερο έχουν ολοκληρωθεί οι απαραίτητες περιβαλλοντικές μελέτες αλλά εκκρεμεί ακόμη η θεσμοθέτησή του. Το ζητούμενο, ωστόσο, δεν είναι μόνο η δημιουργία νέων προστατευόμενων περιοχών αλλά και η ουσιαστική εφαρμογή των περιορισμών, οι έλεγχοι στη θάλασσα και, κυρίως, το τι θα συμβεί στους ψαρότοπους που θα παραμείνουν εκτός των ορίων τους.

Τα 52 εκατ. ευρώ και η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία

Τον περασμένο Οκτώβριο, το Ινστιτούτο «Αρχιπέλαγος» κατέθεσε αναφορά στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, ζητώντας να διερευνηθεί η διάθεση τουλάχιστον 52 εκατομμυρίων ευρώ από το πρόγραμμα LEADER Αλιείας. Σύμφωνα με την καταγγελία του, κονδύλια που προορίζονταν για την ανάπτυξη των αλιευτικών περιοχών κατευθύνθηκαν σε δραστηριότητες όπως καφετέριες, εστιατόρια, φυσικοθεραπευτήρια, κέντρα ξένων γλωσσών, γυμναστήρια και πολυτελή τουριστικά καταλύματα. Το ινστιτούτο αμφισβητεί κατά πόσο οι συγκεκριμένες χρηματοδοτήσεις ανταποκρίνονταν στους στόχους του προγράμματος και ζητά να ελεγχθεί η διαδικασία με την οποία εγκρίθηκαν.

Στις αρχές του μήνα, ο Θανάσης Καββαδάς, υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, απαντώντας στη Βουλή σε ερώτηση του ανεξάρτητου βουλευτή Νάσου Ηλιόπουλου, διευκρίνισε ότι το LEADER Αλιείας 2014-2020, συνολικής δημόσιας δαπάνης 54,1 εκατομμυρίων ευρώ, δεν προοριζόταν αποκλειστικά για επαγγελματίες ψαράδες. Σκοπός του, όπως εξήγησε, ήταν η ευρύτερη ανάπτυξη των αλιευτικών και παράκτιων περιοχών, με δυνατότητα χρηματοδότησης και άλλων οικονομικών δραστηριοτήτων, όπως η εστίαση και ο τουρισμός. Επικαλέστηκε μάλιστα το άρθρο 63 του ευρωπαϊκού Κανονισμού 508/2014, το οποίο προβλέπει τη στήριξη δραστηριοτήτων τόσο εντός όσο και εκτός της επαγγελματικής αλιείας.

Στο επίκεντρο της κοινοβουλευτικής συζήτησης βρέθηκε και η Πιερία, όπου, σύμφωνα με δημοσιεύματα, είχε εγκριθεί χρηματοδότηση 200.000 ευρώ από το LEADER Αλιείας σε εταιρεία του βουλευτή της Ν.Δ. Σπύρου Κουλκουδίνα, για δραστηριότητα στον θαλάσσιο τουρισμό. Ο υφυπουργός διευκρίνισε ότι η αίτηση είχε υποβληθεί πριν από την εκλογή του βουλευτή. Ανέφερε επίσης ότι στην περιοχή δεν κατατέθηκε καμία πρόταση από επαγγελματία αλιέα, ενώ από είκοσι προτάσεις επιχειρηματιών εκτός του κλάδου υλοποιήθηκαν έντεκα επενδύσεις: τέσσερις σε εστιατόρια, τέσσερις σε σκάφη και τρεις σε ξενοδοχεία. Όπως εξήγησε, την επιλογή των έργων είχαν οι Ομάδες Τοπικής Δράσης, με το υπουργείο να διατηρεί την ευθύνη της συνολικής διαχείρισης και εποπτείας. Διαβεβαίωσε ακόμη ότι οι χρηματοδοτήσεις υποβλήθηκαν στους προβλεπόμενους ελέγχους και ότι κάθε συγκεκριμένη καταγγελία εξετάζεται σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές.

Η δυνατότητα χρηματοδότησης δραστηριοτήτων εκτός της αλιείας προβλέπεται πράγματι από τον ευρωπαϊκό κανονισμό. Δεν σημαίνει, όμως, ότι κάθε επένδυση σε μια παράκτια περιοχή ήταν αυτομάτως επιλέξιμη. Έπρεπε να πληροί τους όρους της σχετικής πρόσκλησης και να εντάσσεται στους στόχους της εγκεκριμένης τοπικής στρατηγικής. Η απάντηση του υπουργείου εξηγεί γιατί μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν εστιατόρια και ξενοδοχεία. Δεν απαντά από μόνη της στο κατά πόσο οι συγκεκριμένες επιλογές ωφέλησαν τις αλιευτικές κοινότητες. Αυτό είναι ένα από τα ζητήματα που θέτει προς διερεύνηση το «Αρχιπέλαγος».

Ο Θ. Τσιμπίδης συνδέει τη διαχείριση των ευρωπαϊκών πόρων με τη διαρκή συρρίκνωση της παράκτιας αλιείας. Θεωρεί ότι οι λανθασμένες πολιτικές των τελευταίων δεκαετιών και η απουσία ουσιαστικών μέτρων για την ανάκαμψη των ιχθυαποθεμάτων έχουν συμβάλει στην απώλεια χιλιάδων θέσεων εργασίας, ιδιαίτερα στις απομακρυσμένες νησιωτικές περιοχές. Επιμένει ότι οι πόροι που διατέθηκαν θα μπορούσαν να είχαν στηρίξει την επιβίωση του κλάδου και να είχαν δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την ανάκαμψή του. «Δεν είναι δυνατόν να συνεχίσουμε να εθελοτυφλούμε και να ανεχόμαστε ως κανονικότητα την κατάχρηση των ευρωπαϊκών πόρων που προορίζονται για τη στήριξη της βιωσιμότητας της αλιείας», υποστηρίζει.

Από την Αίγινα, ο Χρ. Δρίβας περιγράφει την επισφάλεια του επαγγέλματος με πιο απλά λόγια: «Εμείς δραστηριοποιούμαστε σε έναν χώρο, στη θάλασσα. Σε ένα μη ιδιοκτησιακό καθεστώς. Δεν έχουμε κάτι δεδομένο, όπως οι αγρότες γη, οι κτηνοτρόφοι ζώα. Αν η θάλασσα πάψει να έχει ψάρια, το “περιβόλι” μας καταστρέφεται».

 πηγή

Δεν υπάρχουν σχόλια: