Η παρηγορητική δύναμη ενός αγγίγματος δεν είναι αποκλειστικά ανθρώπινο χαρακτηριστικό.
Νέα επιστημονική μελέτη δείχνει ότι οι χιμπαντζήδες και οι μπονόμπο χρησιμοποιούν τη σωματική επαφή για να μειώνουν την ένταση και να διατηρούν την κοινωνική συνοχή, μια συμπεριφορά που, σύμφωνα με τους ερευνητές, έχει τις ρίζες της τουλάχιστον έξι εκατομμύρια χρόνια πίσω, πριν ακόμη εμφανιστεί ο άνθρωπος, τονίζει σχετικό άρθρο του theconversation.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε καταφύγια άγριας ζωής στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και τη Ζάμπια, όπου οι επιστήμονες παρατηρούσαν αρχικά πώς τα μεγάλα ανθρωποειδή παρηγορούν το ένα το άλλο μετά από συγκρούσεις.
Ωστόσο, σύντομα διαπίστωσαν κάτι απρόσμενο: πριν ακόμη δημιουργηθεί οποιαδήποτε ένταση, τα ζώα αντάλλασσαν συχνά αγκαλιές, φιλιά, χάδια και άλλες φιλικές επαφές.
Αυτό οδήγησε τους ερευνητές στο ερώτημα αν το άγγιγμα λειτουργεί προληπτικά, αποτρέποντας τις συγκρούσεις πριν καν ξεσπάσουν.
Το «τεστ με τα φιστίκια» αποκάλυψε τον ρόλο της εμπιστοσύνης
Για να το διερευνήσουν, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν ένα ειδικό πείραμα γνωστό ως «peanut swing» – η κούνια των φυστικιών.
Σε μια μεγάλη κατασκευή από μπαμπού τοποθετούσαν φιστίκια και στη συνέχεια τα άφηναν να πέσουν μπροστά στις ομάδες των πιθήκων, δημιουργώντας έναν ανταγωνισμό για την τροφή.
Οι ερευνητές παρακολουθούσαν τη συμπεριφορά των ζώων στα πέντε λεπτά που προηγούνταν της διανομής της τροφής, καταγράφοντας κάθε μορφή φιλικής επαφής, αλλά και τυχόν απειλές ή επιθετικές κινήσεις.
Σε διάστημα αρκετών μηνών μελέτησαν 116 μπονόμπο και χιμπαντζήδες από πέντε διαφορετικές κοινωνικές ομάδες.
Το συμπέρασμα ήταν ξεκάθαρο – όσο περισσότερες εκδηλώσεις φιλικής σωματικής επαφής αντάλλασσαν τα ζώα πριν εμφανιστεί η τροφή, τόσο πιο ήρεμα και συνεργατικά συνυπήρχαν στη συνέχεια κατά τη διάρκεια του γεύματος.
Η κοινωνική δομή καθορίζει ποιος καθησυχάζει ποιον
Η συμπεριφορά αυτή δεν εκδηλωνόταν με τον ίδιο τρόπο και στα δύο είδη.
Στους μπονόμπο, οι πιο συχνές εκδηλώσεις καθησυχαστικής επαφής παρατηρήθηκαν μεταξύ θηλυκών, γεγονός που αντανακλά την κοινωνική τους οργάνωση, όπου οι θηλυκές δημιουργούν ισχυρές συμμαχίες και κατέχουν εξέχουσα θέση στην ομάδα.
Στους χιμπαντζήδες, αντίθετα, η αντίστοιχη συμπεριφορά εμφανιζόταν κυρίως μεταξύ αρσενικών, καθώς οι μεταξύ τους συμμαχίες αποτελούν βασικό στοιχείο της κοινωνικής τους ζωής.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι το μοτίβο αυτό ήταν εντονότερο στις πιο ανεκτικές κοινωνικές ομάδες, ενώ σχεδόν εξαφανιζόταν σε ομάδες με πιο αυταρχική ιεραρχία.
Συμπεριφορές που απαιτούν απόλυτη εμπιστοσύνη
Ορισμένες από τις πιο εντυπωσιακές στιγμές της έρευνας καταγράφηκαν στους χιμπαντζήδες.
Σε στιγμές έντασης, άτομα της ίδιας ομάδας έβαζαν τα δάχτυλα, τα χέρια ή άλλα μέρη του σώματός τους μέσα στο στόμα ενός άλλου χιμπαντζή, ενώ σε άλλες περιπτώσεις άγγιζαν τα γεννητικά όργανα μεταξύ τους.
Για ένα είδος που είναι γνωστό ότι μπορεί να επιδείξει ακόμη και θανατηφόρα επιθετικότητα, τέτοιες κινήσεις θεωρούνται εξαιρετικά επικίνδυνες.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ακριβώς αυτή η ευαλωτότητα αποτελεί και το μήνυμα εμπιστοσύνης – ένα ζώο εκθέτει εσκεμμένα τον εαυτό του σε κίνδυνο μόνο όταν είναι βέβαιο ότι ο άλλος δεν θα το βλάψει.
Από τις αγκαλιές των πιθήκων μέχρι τη χειραψία των ανθρώπων
Τα ευρήματα φαίνεται να συνδέονται με όσα γνωρίζουμε ήδη για τον άνθρωπο.
Η σωματική επαφή αποτελεί έναν από τους αρχαιότερους τρόπους επικοινωνίας, πολύ πριν αναπτυχθεί η γλώσσα.
Το άγγιγμα ανάμεσα σε βρέφη και φροντιστές είναι θεμελιώδες για τη δημιουργία δεσμών, ενώ μελέτες έχουν δείξει ότι το κράτημα του χεριού ενός αγαπημένου προσώπου μειώνει το αίσθημα απειλής και το άγχος.
Ακόμη και μια σύντομη επαφή από έναν άγνωστο μπορεί να ενισχύσει τη συνεργασία μεταξύ ανθρώπων, ενώ έρευνες έχουν διαπιστώσει ότι οι διαπραγματεύσεις που ξεκινούν με μια χειραψία καταλήγουν συχνότερα σε πιο ειλικρινείς και αμοιβαία επωφελείς συμφωνίες.
Ανάλογη είναι η εικόνα και στον αθλητισμό. Ομάδες που ανταλλάσσουν περισσότερα αγγίγματα – όπως χειραψίες, αγκαλιές, «high five» ή γροθιές – παρουσιάζουν καλύτερη συνεργασία και υψηλότερες επιδόσεις στη διάρκεια της σεζόν.
Μια συμπεριφορά αρχαιότερη από τον άνθρωπο
Κατά τους ερευνητές, η πιο απλή εξήγηση είναι ότι αυτή η μορφή καθησυχαστικής σωματικής επαφής υπήρχε ήδη στον κοινό πρόγονο ανθρώπων, χιμπαντζήδων και μπονόμπο.
Με άλλα λόγια, η ανάγκη να αγγίζουμε κάποιον για να κατευνάσουμε την ένταση, να ενισχύσουμε την εμπιστοσύνη και να διατηρήσουμε την ειρήνη δεν αποτελεί πολιτισμικό επίτευγμα του ανθρώπου, αλλά μια βαθιά εξελικτική συμπεριφορά που κουβαλάμε εδώ και τουλάχιστον έξι εκατομμύρια χρόνια.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου