Θα έμπαινε ποτέ φωτοβολταϊκός σταθμός 60MW με μπαταρίες σε Ζώνη ΠΟΠ στην Τοσκάνη ή στην Βουργουνδία;» διερωτώνται με νόημα οι κάτοικοι του Ξινού Νερού μιλώντας στο tvxs για τον αγώνα που δίνουν ενάντια στην εγκατάσταση που θα καλύψει -εφόσον επιτραπεί- με πάνελ περίπου 840 στρέμματα.
Σύσσωμη η τοπική κοινωνία στάθηκε απέναντι στην εγκατάσταση που θα καλύψει τριπλάσιο χώρο από αυτόν που καταλαμβάνουν τα σπίτια ολόκληρου του χωριού όπως φαίνεται στις φωτογραφίες παρακάτω. Γι’αυτό οι κάτοικοι μέσω της δημοτικής επιχείρησης Ξινό Νερό ΑΕ, στρέφονται ενάντια στην εταιρεία και στις 8 του μήνα διεκδικούν από το δικαστήριο να απορριφθούν τα 2/3 των στρεμμάτων. Η αξίωση στηρίζεται σε δεδικασμένο από δικαστήριο της Κοζάνης, που αποφάνθηκε πως σε απόσταση εντός 500 μέτρων απαγορεύονται τα φωτοβολταϊκά.
«Θα έμπαινε ποτέ φωτοβολταϊκός σταθμός 60MW με μπαταρίες σε Ζώνη ΠΟΠ στην Τοσκάνη ή στην Βουργουνδία;» διερωτώνται με νόημα οι κάτοικοι του Ξινού Νερού μιλώντας στο tvxs για τον αγώνα που δίνουν ενάντια στην εγκατάσταση που θα καλύψει -εφόσον επιτραπεί- με πάνελ περίπου 840 στρέμματα.
Σύσσωμη η τοπική κοινωνία στάθηκε απέναντι στην εγκατάσταση που θα καλύψει τριπλάσιο χώρο από αυτόν που καταλαμβάνουν τα σπίτια ολόκληρου του χωριού όπως φαίνεται στις φωτογραφίες παρακάτω. Γι’αυτό οι κάτοικοι μέσω της δημοτικής επιχείρησης Ξινό Νερό ΑΕ, στρέφονται ενάντια στην εταιρεία και στις 8 του μήνα διεκδικούν από το δικαστήριο να απορριφθούν τα 2/3 των στρεμμάτων. Η αξίωση στηρίζεται σε δεδικασμένο από δικαστήριο της Κοζάνης, που αποφάνθηκε πως σε απόσταση εντός 500 μέτρων απαγορεύονται τα φωτοβολταϊκά.
«Η εν λόγω εγκατάσταση κυριολεκτικά θα πνίξει το χωριό» λένε οι κάτοικοι, καθώς προβλέπεται να γίνει περιμετρικά του οικισμού -χωροθετείται στη θέση «Άσπρη Πέτρα»-, ακριβώς δίπλα από τα σπίτια και εντός της ζώνης των ορίων των 500 μέτρων από την κατοικημένη περιοχή. Το σύστημα αποθήκευσης προβλέπεται να αποτελείται από 336 συστοιχίες μπαταριών, ενώ οι 11 υποσταθμοί Μέσης Τάσης θα συνδέονται με τον κεντρικό υποσταθμό ζεύξης μέσω εσωτερικού υπόγειου δικτύου καλωδίων συνολικού μήκους περίπου 3.112 μέτρων.
«Μας έπνιξαν τον νότο στα φωτοβολταϊκά, πάνε να μας κλείσουν κι από βορρά. Είμαστε αποφασισμένοι να μην επιτρέψουμε έναν τεράστιο καθρέφτη πάνω από το χωριό. Θα μας βρουν κάτω από τις ρόδες των οχημάτων» λέει ο Πέτρος Βασιλειάδης Benisev, περιγράφοντας με αυτή την εικόνα εμφατικά τις επιπτώσεις που θα έχει η επένδυση στην οινοποιία, τον υδροφόρο ορίζοντα, την ποιότητα ζωής των κατοίκων.
Η περιβαλλοντική άδεια, η οποία επιτρέπει την υλοποίηση του έργου, χορηγήθηκε από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Ηπείρου-Δυτικής Μακεδονίας στην εταιρεία GREEN REPOWER PHOTOVOLTAIC ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Ι.Κ.Ε.
Ωστόσο τα ερωτήματα τα οποία έστειλε το tvxs στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση με email σχετικά με το σκεπτικό αυτής της απόφασης δεν απαντήθηκαν ποτέ.
Το tvxs απευθύνθηκε και στην εταιρεία GREEN REPOWER PHOTOVOLTAIC, η οποία όπως μας είπε εκπρόσωπος τους είχε πουλήσει εν τω μεταξύ το έργο στον όμιλο GreenVolt Power και συγκεκριμένα στη θυγατρική της GREEN REPOWER MIKE, εκπρόσωπος της οποίας απάντησε πρόθυμα στα ερωτήματά μας υποστηρίζοντας, όπως θα διαβάσετε παρακάτω, πως όλα έγιναν νομότυπα και κατόπιν εγκρίσεων και θετικών γνωμοδοτήσεων από τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Το ιστορικό
Στην καρδιά της Ζώνης ΠΟΠ Αμυνταίου, ανάμεσα σε εύφορους λόφους και καταπράσινες εκτάσεις, βρίσκεται ένας ιστορικός οικισμός που αντιστέκεται διαχρονικά ενάντια στην ερήμωση. Βασικές πηγές συγκράτησης των περίπου 900 κατοίκων σε αυτή την ακριτική ύπαιθρο -εν μέσω πολλαπλών κρίσεων και βίαιης απολιγνιτοποίησης- παραμένουν η γεωργία, η κτηνοτροφία, και οι ήπιες μορφές τουρισμού.
Με επίκεντρο το παγκοσμίου φήμης φυσικό ανθρακούχο μεταλλικό νερό που αποτελεί βασικό πυλώνα για την τοπική οικονομία, το εμβληματικό Ξινόμαυρο που παράγεται στον ψυχρότερο ελληνικό αμπελώνα, την υψηλής ποιότητας γαστρονομία και την παραδοσιακή αρχιτεκτονική, το Ξινό Νερό προσελκύει περιβαλλοντικά ευαισθητοποιημένους επισκέπτες που επιθυμούν να αποδράσουν από το αστικό περιβάλλον και να γνωρίσουν τη φύση και τους ανθρώπους της·.
Να έρθουν σε επαφή με τις ιαματικές πηγές και τα μελίσσια, τα βουνά, τα αμπέλια και τους βοσκότοπους, τις παραδοσιακές συνταγές και τη μουσική παράδοση, την ηρεμία και την αυθεντικότητα.
«Από όλες τις πιθανές εναλλακτικές θέσεις, επελέγη αυτό το μοναδικό οικοσύστημα για την κατασκευή και λειτουργία φωτοβολταϊκού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας εγκατεστημένης ισχύος 60 MW, σε συνδυασμό με σύστημα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας με συσσωρευτές» λένε οι κάτοικοι στο tvxs.
Τα έργα χωροθετούνται μάλιστα εντός μιας εκτεταμένης περιοχής, η οποία το προηγούμενο καλοκαίρι αναγνωρίστηκε από τον Υπουργό Περιβάλλοντος ως Προστατευόμενο Τοπίο και Προστατευόμενος Φυσικός Σχηματισμός του ορεινού όγκου Βέρνον – Βίτσι (ΥΠΕΝ/ΓΔΠΠ/60498/1200, ΦΕΚ 448Δ/4-6-2026), όπου πλέον δεν επιτρέπεται η κατασκευή έργων αυτού του είδους (αριθ. ΥΠΕΝ/ΓΔΠΠ/ 69574/ 1373, ΦΕΚ 535Δ/ 29-06-2026).
O δικαστικός αγώνας ολόκληρης της τοπικής κοινωνίας
Αρχικά, η Μονομετοχική Ανώνυμη Εταιρεία ΟΤΑ (Ξινό Νερό ΑΕ) αντέδρασε με αίτηση ακύρωσης ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία, ωστόσο, κρίθηκε εκπρόθεσμη και δεν εξετάστηκε επί της ουσίας. Αποφασίζοντας να συνδράμουν σε αυτή την προσπάθεια και οι κάτοικοι, από τον Μάιο του 2024 συγκρότησαν Συντονιστική Επιτροπή Αγώνα, καταθέτοντας προσφυγή (αγωγή προσβολής προσωπικότητας κατά της GREEN REPOWER PHOTOVOLTAIC, με τα δικαστικά έξοδα να καλύπτονται από την Ξινό Νερό ΑΕ. στο πλαίσιο της ανταποδοτικότητας), η οποία εκδικάζεται στις 8 Οκτωβρίου 2026 ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Φλώρινας.
Στο πλευρό των κατοίκων, σύσσωμη η τοπική κοινωνία, ο αμπελοοινικός κλάδος δια της ΑΜΥΝΤΑΙΟΝ ΟΙΝΟΣ, αλλά και μέλη της επιστημονικής κοινότητας. Τον περασμένο Απρίλιο, συντάχθηκε σχετική μελέτη εμπειρογνωμοσύνης, η οποία καταδεικνύει τις πολυεπίπεδες επιπτώσεις του έργου στο τοπίο.
Συντάκτες της μελέτης (την οποία μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρη στο τέλος του ρεπορτάζ), οι Διδάκτορες Ευάγγελος Παυλής – Επίκουρος Καθηγητής στο Τμήμα Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Μαρία Αλεμπάκη – Κύρια Ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Αγροτικής Οικονομίας και Κοινωνιολογίας του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, Νικόλαος Γιαννάκης – Βιολόγος-Περιβαλλοντολόγος, και Γεώργιος Μερτζάνης – Βιολόγος και Ιδρυτικό μέλος της Περιβαλλοντικής Οργάνωσης για την Άγρια Ζωή και τη Φύση ΚΑΛΛΙΣΤΩ.
Η πολυλειτουργικότητα ενός τοπίου που απειλείται
Ένας από τις επιστήμονες που υπογράφουν την έκθεση, ο Ευάγγελος Παυλής, λέει στο tvxs:
«Η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων παρουσιάζει σημαντικά μεθοδολογικά και εννοιολογικά ελλείμματα, ιδίως ως προς την αξιολόγηση του τοπίου, των σωρευτικών επιπτώσεων και της συμβατότητας του έργου με την αναπτυξιακή φυσιογνωμία και τις στρατηγικές κατευθύνσεις της περιοχής, όπως αυτές αποτυπώνονται στο ισχύον θεσμικό και στρατηγικό πλαίσιο ανάπτυξης.
Η προσέγγιση της μελέτης παραμένει σε μεγάλο βαθμό τεχνική και αποσπασματική: Το τοπίο δεν αποτελεί απλώς αισθητικό υπόβαθρο αλλά πολιτισμικό, κοινωνικό και αναπτυξιακό πόρο. Η εγκατάσταση ενός τόσο εκτεταμένου φωτοβολταϊκού σταθμού μεταβάλλει τον χαρακτήρα, τη συνοχή και την ταυτότητα του τοπίου, επηρεάζοντας τον τρόπο με τον οποίο οι κάτοικοι βιώνουν και αναγνωρίζουν τον τόπο τους».
Η αμπελοκαλλιέργεια και ο οινοτουρισμός ως αντίδοτα στην ερήμωση
H Μαρία Αλεμπάκη συμπληρώνει:
«Στο κείμενο της εμπειρογνωμοσύνης υπογραμμίζουμε, καταρχάς, την πολυεπίπεδη συνεισφορά της οινοπαραγωγής στην ιστορική πορεία της Ζώνης ΠΟΠ Αμυνταίου, στην καρδιά της οποίας βρίσκεται το Ξινό Νερό: Ούτε η οθωμανική κατοχή και η φυλλοξήρα, ούτε οι μεταπολεμικές εκτοπίσεις και η μεταναστευτική αιμορραγία, ούτε οι πρόσφατες αλληλοτροφοδοτούμενες κρίσεις κατάφεραν να πλήξουν την αμπελοκαλλιέργεια, η οποία παραμένει ζωτικός κρίκος της πάλης αυτών των ακριτικών χωριών ενάντια στον αφανισμό.
Τελευταία, η Ζώνη προσελκύει το ενδιαφέρον οινοποιών από άλλες περιοχές, διότι -ακόμα- αποδεικνύεται ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή. Επιπλέον, το αμπελοοινικό στοιχείο (και) ως συστατικό πολιτισμικής ιδιομορφίας συνιστά κυρίαρχο πόλο έλξης επισκεπτών. Στη βάση αυτής της δυναμικής, ο οινοτουρισμός προτεραιοποιήθηκε πρόσφατα από τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές ως πιθανό αντίδοτο στην ερήμωση της Δυτικής Μακεδονίας.»
«Πως γίνεται να έχουμε αντίδοτο τον οινοτουρισμό στην απολιγνιτοποίηση και να εμποδίζεται η ίδια η αμπελοκαλλιέργεια;» διερωτάται ο Πέτρος Βασιλειάδης. «Το «Ξινό Νερό» ως επιχείρηση μπήκε στον αναπτυξιακό νόμο ως δημοτική κοινωφελής επιχείρηση. Το εργοστάσιο αυξάνει την παραγωγή για να καλύψει τη ζήτηση. Και το κράτος δίνει άδεια πάνω στον υδροφόρο ορίζοντα για φωτοβολταϊκά;»
Ο Βιολόγος-Περιβαλλοντολόγος Νίκος Γιαννάκης προσθέτει πως:
«…η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών και μπαταριών βιομηχανικής κλίμακας σε μοναδικά φυσικά τοπία, όπως αυτά του Ξινού Νερού, δεν είναι απλώς μια κακή επιλογή χωροθέτησης. Είναι μια επιλογή που, σε συνδυασμό με τις κρυφές “βρώμικες” διεργασίες της παραγωγής τους – εξορύξεις μετάλλων, ενεργοβόρα μεταφορά και κατεργασία υλικών, καύσιμα για την κατασκευή και την εγκατάσταση – και με τα τεράστια απόβλητα στο τέλος ζωής τους, που πρακτικά δεν ανακυκλώνονται, αναιρεί πλήρως τον “πράσινο” χαρακτήρα των ΑΠΕ»
Οι κάτοικοι τονίζουν πως ειδικά στη Δυτική Μακεδονία, συντελείται μια άνευ προηγουμένου οικολογική καταστροφή.
«Στο χωριό μας, η τεράστια εγκατάσταση που δρομολογείται σε απόσταση αναπνοής από τον οικισμό αποτελεί πρωτοφανή απειλή, καθώς:
Περιορίζει σημαντικά την καλλιεργήσιμη γη, τους βοσκότοπους, τη μελισσοκομία, τον ήπιο τουρισμό, καταστρέφοντας κάθε πιθανή πηγή δημιουργίας εισοδήματος.
Μεταβάλλει το κλίμα, καταστρέφει το φυσικό περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα, αυξάνει την εδαφική διάβρωση και τα πλημμυρικά φαινόμενα.
Μετατρέπει το αγροτικό τοπίο σε βιομηχανικό. Υποβαθμίζει τον υδροφόρο ορίζοντα, την ποιότητα ζωής και την υγεία μας. Το περίφημο Νερό μας, που φτάνει σε ολόκληρο τον πλανήτη και παρέχει οικονομική ανάσα σε τόσα νοικοκυριά κινδυνεύει άμεσα.
Για αυτούς τους λόγους είμαστε αποφασισμένοι/ες να μην επιτρέψουμε τον βιασμό του χωριού μας μόνο και μόνο για να φουσκώνουν κι άλλο ήδη φουσκωμένα πορτοφόλια. Θα παλέψουμε μέχρι τέλους για ένα μέλλον που αξίζει σ’ εμάς και τα παιδιά μας» λέει η Συντονιστική Επιτροπή Αγώνα των Κατοίκων του Ξινού Νερού.
Προσθέτουν επίσης πως η δημοτική επιχείρηση Ξινό Νερό ΑΕ θα έχει μεγάλο πρόβλημα.
«Από το εργοστάσιο ζει ο Δήμος μας. Οι εργαζόμενοι δεν είναι μόνο από το Ξινό Νερό αλλά και από διπλανά χωριά. Εργάζονται 120-130 άτομα. Αλλά ενισχύεται και ο Δήμος οικονομικά, υπάρχει απόφαση και Δημοτικού Συμβουλίου» λέει ο Π. Βασιλειάδης.
Η απάντηση της εταιρείας
Ο κ. Νίκος Καραϊσκος, Διευθυντής Ανάπτυξης του Ομίλου GreenVolt Power, απαντώντας στις ερωτήσεις του tvxs σχετικά με τα ευρήματα της μελέτης των εμπειρογνωμών που συμβουλεύτηκαν οι κάτοικοι, λέει: «Με τη μελέτη τους οι εμπειρογνώμονες, επιχειρούν να αξιολογήσουν (για δικαστική χρήση) εκ των υστέρων μια περιβαλλοντική μελέτη, η οποία έχει ήδη ελεγχθεί και κριθεί από τα αρμόδια όργανα της Πολιτείας.
Έχει ήδη υπάρξει Θετική Εισήγηση της ΔΙΠΕΧΩ Δ.Μ. ΑΔΗΔΜ, για το συγκεκριμένο έργο, προς το Περιφερειακό Συμβούλιο Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης (ΠΕ.Σ.Π.Α.) της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Ηπείρου – Δυτικής Μακεδονίας, κατόπιν θετικών γνωμοδοτήσεων όλων των συναρμόδιων Υπηρεσιών.
Περαιτέρω το έργο έχει ήδη κριθεί θετικά και στο ανώτατο θεσμικά επίπεδο, αφού το Περιφερειακό Συμβούλιο Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης (ΠΕΣΠΑ), έχει ήδη γνωμοδοτήσει ΟΜΟΦΩΝΑ ΘΕΤΙΚΑ (Α.Π. ΔΙΠΕΧΩΣΧΔ.Μ./Α.Δ.Η.-Δ.Μ.: 39340/18.08.2023) και κατόπιν τούτου το έργο έχει λάβει Έγκριση Περιβαλλοντικών Όρων».
Σε σχέση με το μέγεθος του έργου προσθέτει πως: « Ο χαρακτηρισμός του συγκεκριμένου έργου από τους εμπειρογνώμονες ως «ιδιαίτερα μεγάλης κλίμακας» θα ήταν λογικός αν το έργο αναπτυσσόταν σε κάποιο νησί του Αιγαίου. Τούτο διότι σύμφωνα με τη νομολογία ΣτΕ ήδη από τη δεκαετία ’90, τα μικρά νησιά μπορούν να είναι δεκτικά μορφών μικρής-ήπιας ανάπτυξης, συμβατής με τον ευαίσθητο χαρακτήρα τους (βλέπε: Αρχές Βιώσιμου Αναπτύξεως, Μ. Δεκλερής Αντιπρόεδρος ΣτΕ, Σεπτέμβριος 1995). Ωστόσο η περιοχή του Αμύνταιου αποτελεί βασικό ενεργειακό κόμβο της ηπειρωτικής Ελλάδας για περισσότερο από μισό αιώνα
Περαιτέρω, το εν λόγω έργο ισχύος 60MW, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «μικρό» συγκρινόμενο με τα έργα τόσο των παλαιών ατμοηλεκτρικών σταθμών ΔΕΗ, όσο και των νέων φωτοβολταϊκών σταθμών ΔΕΗ της περιοχής».
Στην ερώτηση του tvxs σχετικά με τα μέτρα προβλέπονται για την προστασία και αποκατάσταση του τοπίου, απαντά:
«Τα μέτρα είναι ποικίλα και περιλαμβάνουν από δραστικό περιορισμό κατάληψης & πυκνότητας των ΦΒ πάνελς έως 100% υπόγεια δίκτυα καλωδιώσεων και συνδέσεων και φυτεύσεις περιμετρικά. Κάθε ενδιαφερόμενος μπορεί να δει τα μέτρα τόσο στην περιβαλλοντική μελέτη ,όσο και στην Έγκριση περιβαλλοντικών όρων που είναι αναρτημένα στη Ηλεκτρονικό Περιβαλλοντικό Μητρώο του ΥΠΕΝ».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου