Πριν από 125 χρόνια, το πολυτελές ατμόπλοιο «Argonaut» μετέφερε τους πρώτους οργανωμένους ταξιδιώτες που επισκέφθηκαν τη χώρα για να γνωρίσουν τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, εγκαινιάζοντας μια νέα εποχή στον τουρισμό
ΣΤΟΝ ΒΥΘΟ της Μάγχης, σε απόσταση περίπου 10 ναυτικών μιλίων από τις βρετανικές ακτές, βρίσκεται ένα από τα πιο διάσημα καταδυτικά αξιοθέατα παγκοσμίως: το ναυάγιο του πολυτελούς ατμόπλοιου «Argonaut» το οποίο βυθίστηκε τον Σεπτέμβριο του 1908 μετά από σύγκρουση με άλλο πλοίο λόγω ομίχλης.
Σήμερα, χιλιάδες κρουαζιερόπλοια ταξιδεύουν στις ελληνικές θάλασσες και μεταφέρουν εκατομμύρια επιβάτες που θέλουν να δουν τα τουριστικά αξιοθέατα της χώρας. Ολα ακολουθούν τον δρόμο που χάραξε πριν από 125 χρόνια το «Argonaut», καθώς ήταν το πλοίο με το οποίο έγιναν οι πρώτες συστηματικές και οργανωμένες κρουαζιέρες στη χώρα μας. Δεν επρόκειτο, όμως, για κρουαζιέρες αναψυχής αλλά για εξειδικευμένα ταξίδια που είχαν στόχο τη γνωριμία των επιβατών με τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό και την εμβάθυνση σε αυτόν.
ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΤΑΞΙΔΙ
Οι 200 επιβάτες του «Argonaut» στο πρώτο του ταξίδι στην Ελλάδα και στην Ανατολική Μεσόγειο, το 1901, αλλά και σε όλα όσα ακολούθησαν τα επόμενα χρόνια, ήταν ακαδημαϊκοί, δάσκαλοι, μέλη της Βουλής των Λόρδων και άνθρωποι που ενδιαφέρονταν για την αρχαία ιστορία, άνδρες και γυναίκες. Οι σταθμοί τους ήταν πόλεις και περιοχές με ιστορικό και αρχαιολογικό ενδιαφέρον: η Αθήνα, οι Μυκήνες, η Κνωσός, η Μεσσήνη, η Ακροκόρινθος αλλά και η Τροία, όταν έβγαιναν από την ελληνική επικράτεια. Εκείνο το πρώτο ταξίδι θεωρήθηκε πρωτοποριακό και κέρδισε το ενδιαφέρον των Times, οι οποίοι το κάλυψαν δημοσιογραφικά και δημοσίευσαν σχετικό ρεπορτάζ στις 26 Απριλίου 1901.
Σύμφωνα με τους Times, αλλά και με τη μαρτυρία του Frank Hardy ο οποίος δίδασκε στην Ακαδημία του Εδιμβούργου και συμμετείχε στο πρώτο ταξίδι του «Argonaut», αυτό ξεκίνησε από το λιμάνι της Μασσαλίας και ο πρώτος σταθμός ήταν η Ιθάκη. Οι επιβάτες ανέβηκαν στον λόφο του Αετού και παρακολούθησαν μια διάλεξη για την τοπογραφία του νησιού σε σχέση με την ιστορία του Οδυσσέα.
Στη συνέχεια, το πλοίο απέπλευσε για την Ιτέα όπου οι επιβάτες αποβιβάστηκαν για να επισκεφθούν τους Δελφούς. Μετέπειτα διέσχισαν τον Κορινθιακό με προορισμό το Ναύπλιο. Κάποιοι αποβιβάστηκαν στην Επίδαυρο και μετά περπάτησαν έως την πόλη. Κατά τη διάρκεια της παραμονής τους εκεί επισκέφθηκαν την Τύρινθα και τις Μυκήνες. Επόμενος σταθμός του ταξιδιού ήταν η Αθήνα, στην οποία έμειναν δύο ημέρες. Οι «Αργοναύτες», όπως αυτοαποκαλούνταν, αναχώρησαν με προορισμό τη Δήλο, αλλά οι ισχυροί άνεμοι δεν επέτρεψαν στο πλήρωμα να δέσει με ασφάλεια. Τελευταίος σταθμός του ταξιδιού ήταν η Κνωσός και στη συνέχεια το «Argonaut» επέστρεψε στη Μασσαλία. Σε ομιλία του, έναν χρόνο αργότερα, ο Frank Hardy είπε πως «αυτό το ταξίδι μού έδωσε νέα ζωή».
Ο πρόεδρος της Ελληνικής Φιλοτελικής Ομοσπονδίας και συλλέκτης αντικειμένων που σχετίζονται με τον πολιτισμό, Χρήστος Γκίκας, έχει στη συλλογή του πολύτιμα τεκμήρια, όπως καρτ ποστάλ και φωτογραφίες από τις κρουαζιέρες του «Argonaut» στις ελληνικές θάλασσες. Θα τα παρουσιάσει και θα διηγηθεί αυτή την ξεχωριστή ιστορία στην ομιλία του με θέμα την πρώιμη πολιτισμική κρουαζιέρα, την οποία θα εκφωνήσει σε συνέδριο για τη ναυτική κληρονομιά της Μεσογείου που θα γίνει από τις 22 έως τις 26 Οκτωβρίου στο Ναυτικό Μουσείο Χανίων.
Οι περισσότερες από τις φωτογραφίες που έχουν επιζήσει μέχρι τις μέρες μας τραβήχτηκαν από τα μέλη του «Argonaut Camera Club» και απεικονίζουν τους επιβάτες του πλοίου να επισκέπτονται σημεία αρχαιολογικού ενδιαφέροντος, να τα μελετούν ή απλώς να περιφέρονται στα ερείπια, εισπράττοντας συχνά το παραξενεμένο βλέμμα των ντόπιων. Σήμερα, μεγάλο τμήμα αυτού του φωτογραφικού αρχείου ανήκει στη Βρετανική Σχολή Αθηνών.
Το πλοίο είχε πολυτελή εστιατόρια, κέντρο αισθητικής, βιβλιοθήκη, ειδικό δωμάτιο μουσικής, ειδικό δωμάτιο καπνίσματος και πολλές άλλες ανέσεις. Παντού υπήρχε ηλεκτρικό ρεύμα. Τα σαλόνια και τα μπάνια ήταν κοινόχρηστα.
Μιλώντας στην «Κ», ο κ. Γκίκας λέει ότι οι άνθρωποι που έκαναν αυτές τις κρουαζιέρες ενδιαφέρονταν να γνωρίσουν το αρχαίο ελληνικό πνεύμα και τον πολιτισμό μας. «Εκείνη ήταν η εποχή που ο Αρθουρ Εβανς έκανε τις ανασκαφές στην Κνωσό και επικρατούσε ενθουσιασμός στους ανθρώπους του πνεύματος που ενδιαφέρονταν για τον πολιτισμό της Ελλάδας. Εφταναν στην Κρήτη με το πλοίο και έβλεπαν τις ανασκαφές να εξελίσσονται», λέει.
Για τα δεδομένα της εποχής του, το «Argonaut» ήταν ένα εξαιρετικό πλοίο. Με μήκος 101 μέτρα και ταχύτητα που έφτανε τους 10 ναυτικούς κόμβους την ώρα, είχε τη δυνατότητα να καλύπτει μεγάλες αποστάσεις και να γεμίζει το πρόγραμμα των επιβατών με περισσότερους σταθμούς στις 15 έως 18 ημέρες που διαρκούσε κάθε κρουαζιέρα.
ΠΟΛΥΤΕΛΕΙΑ ΕΝ ΠΛΩ
H εντύπωση ότι ένα ταξίδι με το «Argonaut» ήταν απλώς εκπαίδευση εν πλω, χωρίς τις απολαύσεις που συνδέονται με τις κρουαζιέρες, δεν είναι ακριβής. Οι επιβάτες είχαν την ευκαιρία να διασκεδάσουν παίζοντας κρίκετ και άλλα παιχνίδια στο κατάστρωμα, ενώ χαλάρωναν στις πολυτελείς αίθουσες. Ταυτόχρονα, απολάμβαναν τις υπηρεσίες που προσέφεραν τα περίπου 100 μέλη του πληρώματος.
«Το πλοίο είχε πολυτελή εστιατόρια, κέντρο αισθητικής, βιβλιοθήκη, ειδικό δωμάτιο μουσικής, ειδικό δωμάτιο καπνίσματος και πολλές άλλες ανέσεις. Παντού υπήρχε ηλεκτρικό ρεύμα. Αυτό που δεν είχε ήταν τουαλέτες στις καμπίνες. Τα σαλόνια και τα μπάνια ήταν κοινόχρηστα», λέει ο κ. Γκίκας. Οι επιβάτες προετοιμάζονταν για να αντιμετωπίσουν και δύσκολες καταστάσεις που ενδεχομένως θα προέκυπταν στη θάλασσα. Σύμφωνα με μαρτυρίες που καταγράφηκαν σε επιστολές, γίνονταν ασκήσεις συναγερμού και διάσωσης ανθρώπου που είχε πέσει στο νερό.
Το κόστος για μια κρουαζιέρα με το «Argonaut» ήταν σημαντικό. Οι επιβάτες έπρεπε να πληρώσουν 18 γκινέες για τη συμμετοχή τους. Η αξία της γκινέας ήταν περίπου όσο αυτή της λίρας και ο μισθός ενός εκπαιδευτικού στις αρχές του 20ού αιώνα ήταν 80-90 λίρες τον χρόνο, συνεπώς η τιμή της κρουαζιέρας αντιστοιχούσε στο 20%-25% του ετήσιου μισθού του. Με σημερινές τιμές υπολογίζεται ότι το κόστος της κρουαζιέρας ήταν περίπου 3.200 ευρώ.
Ο άνθρωπος που εμπνεύστηκε και οργάνωσε αυτές τις κρουαζιέρες ήταν ο πάστορας Henry Lunn, ο οποίος ήταν αρχαιολάτρης και ιστοριοδίφης. Το 1905, και μετά τη μεγάλη επιτυχία που είχαν οι κρουαζιέρες, δημιουργήθηκε το Hellenic Travellers Club, το οποίο είχε μέλη ακαδημαϊκούς, μελετητές της ιστορίας, δασκάλους και γενικότερα ανθρώπους του πνεύματος. Oλοι αυτοί δημιούργησαν μια ισχυρή κοινότητα η οποία ήταν μικρή μεν, αλλά επαρκής για να εξασφαλίζει την ικανοποιητική συμμετοχή σε κάθε κρουαζιέρα. Κοινό χαρακτηριστικό των συμμετεχόντων, πολλοί εκ των οποίων έκαναν το ταξίδι περισσότερες από μία φορές ήταν η αγάπη για τον αρχαίο κόσμο.
«Εν πλω γίνονταν μίνι συνέδρια σχετικά με τις περιοχές που θα επισκέπτονταν. Τα πρακτικά αυτών των συνεδρίων έχουν εκδοθεί σε βιβλία. Για παράδειγμα, είχε γίνει συνέδριο για την αρχιτεκτονική του 5ου αιώνα π.Χ. στην αρχαία Ελλάδα. Οι ομιλητές είχαν εξειδίκευση στα θέματα τα οποία ανέπτυσσαν και επιστημονική κατάρτιση», λέει ο κ. Γκίκας και προσθέτει: «Παράλληλα οργανώνονταν εκδρομές στην ξηρά υπό την καθοδήγηση ντόπιων ειδικών, ώστε οι ταξιδιώτες να δουν τα σημαντικότερα μνημεία και αρχαιολογικούς χώρους».
ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΩΝ ΤΑΞΙΔΙΩΝ
Οι κρουαζιέρες του Hellenic Travellers Club στην Ελλάδα συνεχίστηκαν επί πολλά χρόνια, με άλλα πλοία. Διακόπηκαν κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και άρχισαν ξανά το 1924. Η έλευση του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου έβαλε οριστικό τέλος σε αυτά τα ταξίδια.
Oσο για τον πάστορα Henry Lunn, που εμπνεύστηκε και υλοποίησε αυτές τις κρουαζιέρες, η συνολική επιρροή του στον παγκόσμιο τουρισμό αποδείχτηκε πολύ μεγαλύτερη από εκείνες τις κρουαζιέρες. Hταν ιδρυτής της εταιρείας Sir Henry Lunn Travel, η οποία τη δεκαετία του 1960 έγινε τμήμα της Lunn Poly, μίας από τις μεγαλύτερες εταιρείες τουρισμού της Μεγάλης Βρετανίας. Λίγα χρόνια αργότερα, αυτή η εταιρεία έγινε σημαντικό τμήμα της Thomson Travel Group, την οποία γνωρίζουμε σήμερα ως TUI Northern Europe Limited
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου