ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΘΕΣΕΩΝ & ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ
Επί του Σχεδίου Νόμου για τις Περιβαλλοντικές Ρυθμίσεις και την Ενέργεια
Εισαγωγή
Το παρόν υπόμνημα κατατίθεται ως κριτική παρέμβαση επί των προτεινόμενων ρυθμίσεων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Η επιτυχία της ενεργειακής μετάβασης προϋποθέτει την εξισορρόπηση της ταχείας ανάπτυξης των ΑΠΕ με την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος την κοινωνική συναίνεση και τη Δίκαιη Μετάβαση. Δηλαδή το κόστος της πράσινής ενέργειας, που είναι δυστυχώς με πολιτικές επιλογές μόνο σε χέρια ιδιωτών και με ισχυρή καρτελοποίηση, να μην μεταφέρεται στην κοινωνία
Με το παρόν νομοσχέδιο, η ισορροπία αυτή διαταράσσεται υπέρ μιας μονομερούς, προσέγγισης που παραγνωρίζει τις τοπικές κοινωνίες και το οικολογικό απόθεμα της χώρας.
Δεν υπάρχει η πρόβλεψη για την απόδοση αντιτίμου των μεγάλων εταιρειών σε εγκατεστημένη ισχύ και συγκέντρωση μεριδίου εγχώριας αγοράς ΑΠΕ, από το σημερινό οριζόντιο 3% σε πολλαπλάσιο ποσοστό προς τις τοπικές κοινωνίες.
I. Προστασία Προστατευόμενων Περιοχών & Δικτύου NATURA 2000 (Άρθρο 98)
Η προστασία των περιοχών αυτών δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο «βημάτων μπρος-πίσω». Ο νομοθέτης οφείλει να σέβεται την αρχή της μη οπισθοδρόμησης της περιβαλλοντικής προστασίας.
Οριζόντιες Παρεμβάσεις: Καταγγέλλεται η απόπειρα εισαγωγής επιτρεπόμενων χρήσεων σε περιοχές που έχουν ήδη κηρυχθεί με Προεδρικά Διατάγματα (ΠΔ) ως αδιατάρακτες φυσικές περιοχές υψηλής προστασίας.
Θεσμικό Κενό: Επισημαίνεται ότι για πολλές κρίσιμες περιοχές (π.χ. Βαρδούσια) εκκρεμεί η έκδοση των ΠΔ βάσει των μελετών του ΕΜΠ. Η νομοθέτηση πριν την ολοκλήρωση του θεσμικού πλαισίου προστασίας δημιουργεί τετελεσμένα.
Υποδομές και Διάνοιξη Οδών: Απαιτείται η ρητή απαγόρευση διάνοιξης νέων δρόμων και πολεοδόμησης εντός των πυρήνων προστασίας. Οι ανθρώπινες επεμβάσεις, υπόγειες ή υπέργειες, πρέπει να είναι οι ελάχιστες δυνατές και να αφορούν αποκλειστικά την εθνική ασφάλεια ή την πολιτική προστασία (υπό αυστηρά πρωτόκολλα).
Ανασκαφές: Ακόμη και οι αρχαιολογικές έρευνες σε μη κηρυγμένους χώρους εντός προστατευόμενων περιοχών πρέπει να αντιμετωπίζονται με φειδώ για την αποφυγή αλλοίωσης του τοπίου.
II. Διαχείριση Δασικών Εκτάσεων & Αναδασώσεων (Άρθρο 96)
Η συγκεκριμένη διάταξη αποτελεί το πλέον προβληματικό σημείο του νομοσχεδίου, καθώς εισάγει μια «αυτόματη» απομείωση της δασικής προστασίας.
Ανάκληση Αναδασωτέων: Η ρύθμιση που επιβάλλει την υποχρεωτική ανάκληση πράξεων αναδάσωσης σε καμένες εκτάσεις, επειδή υπήρχε προγενέστερη «έγκριση επέμβασης», είναι περιβαλλοντικά εγκληματική.
Συνέπειες: Η διάταξη αυτή ανοίγει την κερκόπορτα για την οριστική απώλεια δασών που κάηκαν (όπως στη Βόρεια Εύβοια και τη Δαδιά), επιτρέποντας την άμεση υλοποίηση έργων (ΑΠΕ, αγωγοί φυσικού αερίου, μεταλλεία) σε εκτάσεις που θα έπρεπε να τελούν υπό αυστηρό καθεστώς αποκατάστασης.
Πρόταση: Η αναδάσωση πρέπει να παραμένει υποχρεωτική και η έγκριση επέμβασης να επανεξετάζεται από μηδενική βάση μετά από μια πυρκαγιά.
III. Ενέργεια & Μικρά Υδροηλεκτρικά Σταθμά (μΥΗΣ) (Άρθρο 61)
Εισάγεται μια διαδικασία που χαρακτηρίζεται ως «μεροληπτικά ευνοϊκή» για συγκεκριμένους επενδυτές.
Η Παραδοξότητα της «Αναβίωσης»: Επιτρέπεται σε φορείς εκμετάλλευσης μΥΗΣ (έως 15 MW), των οποίων η Βεβαίωση Παραγωγού έχει ανακληθεί ή παυθεί, να την «αναβιώσουν» με μια απλή αίτηση.
Επιβράβευση της Ασυνέπειας: Η παύση μιας βεβαίωσης συνήθως οφείλεται σε σοβαρές ελλείψεις στον φάκελο ή αδυναμία υλοποίησης. Η ρύθμιση αυτή επιβραβεύει τους ασυνεπείς επενδυτές, δίνοντάς τους μια «δεύτερη ευκαιρία» μέσω πολιτικών αποφάσεων (ΠΕΣΠΑ/ΚΕΣΠΑ).
Κίνδυνος Υδάτινων Πόρων: Ζητείται η πλήρης προστασία των ποταμών που υδροδοτούν χωριά και οικισμούς. Η «fast-track» αδειοδότηση χωρίς κρίσιμες γνωμοδοτήσεις υποβαθμίζει την ασφάλεια των υδάτινων αποθεμάτων.
IV. Χωροθέτηση ΑΠΕ & «Περιοχές Επιτάχυνσης»
Η επιτάχυνση δεν μπορεί να γίνεται εις βάρος της λογικής και του τοπίου.
Κριτήρια Χωροθέτησης: Οι Περιοχές Επιτάχυνσης πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη φέρουσα ικανότητα. Σε περιοχές υπερκορεσμού (Εύβοια, Φωκίδα, Βοιωτία, Στερεά Ελλάδα), πρέπει να εφαρμοστεί αναστολή νέων αδειοδοτήσεων αντί για επιτάχυνση.
Προστασία Τοπίου: Καμία εγκατάσταση ΑΠΕ σε αλπικά τοπία, δασικές εκτάσεις και υψόμετρα άνω των 700 μέτρων.
Κοινωνικές Αποστάσεις: Θέσπιση σαφούς χιλιομετρικής απόστασης από οικισμούς και πόλεις για τη διασφάλιση της ποιότητας ζωής των κατοίκων.
V. Θέματα Λατομείων & Μεταλλείων (Άρθρα 72-73)
Προτείνονται δύο κρίσιμες προσθήκες για την ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης:
Ανταποδοτικά Τέλη: Αύξηση του ποσοστού του μισθώματος που λαμβάνουν οι ΟΤΑ από την εκμετάλλευση μεταλλευτικών χώρων από το 20% στο 40%. Οι τοπικές κοινωνίες που υφίστανται την περιβαλλοντική επιβάρυνση πρέπει να αποζημιώνονται αναλόγως.
Απόδοση Εκτάσεων: Θεσμοθέτηση της δυνατότητας των ΟΤΑ να διεκδικούν από το Δημόσιο στοές και εκτάσεις όπου η μεταλλευτική δραστηριότητα έχει ολοκληρωθεί, με σκοπό την τουριστική, πολιτιστική ή άλλη κοινωφελή αξιοποίηση.
VI. Δημοκρατική Διαβούλευση & Κοινωνική Συμμετοχή
Απαξίωση της Αυτοδιοίκησης: Η κυβέρνηση επιλέγει να νομοθετεί για την ενέργεια χωρίς να έχει παρουσιάσει το νέο Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ.
Χρόνος Διαβούλευσης: Ο χρόνος που δόθηκε (εντός των διακοπών του Πάσχα) για ένα κείμενο δεκάδων σελίδων είναι προκλητικά ανεπαρκής, ακυρώνοντας στην πράξη τη συμμετοχή της κοινωνίας και των επιστημονικών φορέων.
Συμπέρασμα
Απαιτείται η απόσυρση των άρθρων που υποβαθμίζουν τη δασική προστασία (96) και των χαριστικών ρυθμίσεων για τα μΥΗΣ (61). Η ενεργειακή μετάβαση πρέπει να είναι συμπεριληπτική, να σέβεται την Αυτοδιοίκηση και να μην θυσιάζει το φυσικό περιβάλλον στο βωμό της ταχύτητας των επενδύσεων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου