Υπάρχει μια αντίφαση που εδώ και χρόνια μεγαλώνει, αλλά συχνά περνάει κάτω από το ραντάρ της κεντρικής πολιτικής συζήτησης.
Από τη μία πλευρά, οι δήμοι καλούνται να αναλάβουν όλο και περισσότερες ευθύνες: κοινωνικές δομές, σχολεία, παιδικούς σταθμούς, αθλητικές εγκαταστάσεις, πολιτισμό, καθαριότητα, πράσινο, ενεργειακό κόστος και μια σειρά από υπηρεσίες που ο πολίτης θεωρεί –και δικαίως– αυτονόητες.
Από την άλλη, όταν έρχεται η ώρα της χρηματοδότησης, το ερώτημα είναι αν οι διαθέσιμοι πόροι μπορούν να ακολουθήσουν πραγματικά αυτό το βάρος.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο τα χρήματα
Η εύκολη ανάγνωση είναι ότι ένας δήμαρχος ζητά περισσότερη χρηματοδότηση. Αυτό όμως δεν εξαντλεί το ζήτημα.
Το πραγματικό ερώτημα είναι ποιος αποφασίζει τι πρέπει να γίνει και ποιος τελικά πληρώνει τον λογαριασμό.
Γιατί όταν μια αρμοδιότητα μεταφέρεται από το κράτος στους δήμους, αλλά η χρηματοδότηση δεν μεταφέρεται στον ίδιο βαθμό, τότε η αποκέντρωση κινδυνεύει να μείνει μόνο στα χαρτιά.
Ο δήμος βρίσκεται στην πρώτη γραμμή απέναντι στον πολίτη. Είναι αυτός που θα ακούσει το παράπονο για τον παιδικό σταθμό, το σχολείο, τον δρόμο, τον φωτισμό, την καθαριότητα ή μια κοινωνική δομή.
Ο πολίτης δεν θα αναζητήσει εύκολα ποιο υπουργείο έχει την αρμοδιότητα. Θα χτυπήσει την πόρτα του δημάρχου.
Και αυτή ακριβώς η πραγματικότητα κάνει το ζήτημα των δημοτικών πόρων πολύ μεγαλύτερο από μια συνηθισμένη διαμάχη κυβέρνησης και αυτοδιοίκησης.
Όταν η αυτοδιοίκηση καλείται να κάνει περισσότερα με λιγότερα
Η πίεση στους δήμους δεν δημιουργείται μόνο από τις νέες αρμοδιότητες.
Υπάρχει το αυξημένο κόστος λειτουργίας, οι ανάγκες συντήρησης υποδομών, οι ενεργειακές δαπάνες, οι μισθολογικές και λειτουργικές υποχρεώσεις και, ταυτόχρονα, η ανάγκη να συνεχιστούν έργα που δεν μπορούν να περιμένουν.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ένας δήμος έχει ουσιαστικά δύο επιλογές: ή θα περιορίσει υπηρεσίες και επενδύσεις ή θα αναζητήσει πρόσθετους πόρους.
Και εδώ αρχίζει το δύσκολο κομμάτι της συζήτησης.
Γιατί η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να λειτουργεί ως ένας μηχανισμός που απλώς εκτελεί αποφάσεις άλλων. Αν θέλουμε δήμους με πραγματική αυτονομία, πρέπει να διαθέτουν και τα οικονομικά εργαλεία για να στηρίξουν τις αποφάσεις τους.
Διαφορετικά, η «αυτοδιοίκηση» κινδυνεύει να μετατραπεί σε διαχείριση υποχρεώσεων.
Το κρίσιμο στοίχημα για την ΚΕΔΕ
Εδώ βρίσκεται και μια δεύτερη διάσταση της συζήτησης.
Οι δήμαρχοι έχουν κάθε λόγο να διεκδικούν περισσότερους πόρους. Όμως η διεκδίκηση αυτή πρέπει να συνοδευτεί από μια συνολική συζήτηση για το τι αυτοδιοίκηση θέλουμε.
Ποιες αρμοδιότητες ανήκουν στους δήμους;
Πόσο κοστίζει πραγματικά η άσκησή τους;
Ποιος τις χρηματοδοτεί;
Ποια είναι η πραγματική οικονομική αυτοτέλεια ενός δήμου;
Και, κυρίως, ποιος λογοδοτεί στον πολίτη όταν η αρμοδιότητα υπάρχει αλλά τα χρήματα δεν επαρκούν;
Αυτά είναι τα ερωτήματα που έχουν μπει πια στο τραπέζι.
Δεν αρκεί να ζητάμε «περισσότερα»
Υπάρχει, βέβαια, και η άλλη πλευρά.
Η συζήτηση για τη χρηματοδότηση των δήμων δεν μπορεί να γίνει χωρίς διαφάνεια, χωρίς αξιολόγηση των αναγκών και χωρίς σαφή εικόνα για το πώς αξιοποιούνται οι υπάρχοντες πόροι.
Η οικονομική ενίσχυση της Αυτοδιοίκησης πρέπει να συνοδεύεται από κανόνες, λογοδοσία και μετρήσιμα αποτελέσματα.
Αυτό όμως δεν αναιρεί την ανάγκη να υπάρχει αντιστοίχιση ανάμεσα στις αρμοδιότητες και στους πόρους.
Γιατί το αντίθετο δημιουργεί μια διαρκή πολιτική και διοικητική ασυμμετρία: η ευθύνη μένει στον δήμο, ενώ η οικονομική δυνατότητα αποφασίζεται αλλού.
Η μεγάλη συζήτηση πρέπει να αρχίσει
Η παρέμβαση του Σίμου Δανιηλίδη έχει αξία όχι μόνο ως μία ακόμη αντιπαράθεση μεταξύ ενός δημάρχου και της κεντρικής διοίκησης.
Έχει αξία επειδή επαναφέρει ένα ερώτημα που αφορά συνολικά την ελληνική Αυτοδιοίκηση:
Θέλουμε δήμους πραγματικά αυτοδιοικούμενους ή δήμους που θα διαχειρίζονται αρμοδιότητες χωρίς να έχουν πάντοτε τα αντίστοιχα μέσα;
Η απάντηση σε αυτό δεν είναι λογιστική. Είναι βαθιά πολιτική και θεσμική.
Και αφορά τελικά όχι τους δημάρχους, ούτε την κυβέρνηση, ούτε την ΚΕΔΕ.
Αφορά τον ίδιο τον πολίτη και την ποιότητα των υπηρεσιών που μπορεί να περιμένει από τον δήμο στον οποίο ζει.
Γιατί η Αυτοδιοίκηση κρίνεται τελικά εκεί: στον δρόμο, στο σχολείο, στον παιδικό σταθμό, στην κοινωνική υπηρεσία, στην καθαριότητα και σε κάθε καθημερινή ανάγκη του πολίτη.
Αν θέλουμε αυτά να λειτουργούν καλύτερα, τότε κάποια στιγμή πρέπει να απαντήσουμε καθαρά και στο απλό ερώτημα:
Πόσο κοστίζει πραγματικά η Αυτοδιοίκηση και ποιος είναι διατεθειμένος να πληρώσει το κόστος της;
—
📌 Το παραπάνω περιεχόμενο αντιγράφηκε από το airetos.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου