Ο δημόσιος διάλογος γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη (TN) είναι μονομερής και άνισος καθώς συζητάμε κυρίως τα επιτεύγματα και πολύ λιγότερο τα ηθικά διλήμματα αλλά και το κυρίαρχο ερώτημα που είναι το τι θυσιάζουμε για το τεχνολογικό αυτό άλμα.
Πόσο συχνά ακούμε να μας εξηγούν ποιο είναι πραγματικά το περιβαλλοντικό της αποτύπωμα; Πόση είναι δηλαδή η συνολική ενέργεια που καταναλώνεται, πόσος όγκος νερού απαιτείται, ποιες εκπομπές καταστροφικών ουσιών καταγράφονται από τις υποδομές που τη στηρίζουν.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει ήδη αλλάξει δραστικά τον τρόπο που εργαζόμαστε, επικοινωνούμε, μαθαίνουμε και παράγουμε αξία. Από τα αυτόνομα συστήματα διάγνωσης στην υγεία έως τα εργαλεία δημιουργίας περιεχομένου, υπόσχεται να βελτιώσει την παραγωγικότητα και να οδηγήσει σε νέες επιστημονικές ανακαλύψεις.
Ως εργαλείο έχει μπει για τα καλά στη ζωή μας, έχει απλοποιήσει διαδικασίες χρονοβόρες και μας έχει εντυπωσιάσει αρκετά. Εγκαθιδρύεται, με λίγα λόγια, στη ζωή μας ιδιαίτερα εδώ στη Δύση, ως απόλυτα αναγκαίο μέσο στην εργασία και την προσωπική ζωή.
Τι θυσιάζουμε ήδη; Τι συμβαίνει στον πλανήτη την ώρα που οι μεγάλες δυνάμεις διαγκωνίζονται στο μεγάλο στοίχημα της τεχνολογικής αυτής επανάστασης; Στην πραγματικότητα, ο πλανήτης καταρρέει ταχύτατα καθώς ξεζουμίζεται ενεργειακά. Ας δούμε πώς.
Η «κούρσα» της ενέργειας και των data centers
Τα συστήματα ΑΙ βασίζονται σε τεράστια κέντρα δεδομένων (data centers). Πρόκειται για εγκαταστάσεις με χιλιάδες servers που λειτουργούν 24 ώρες την ημέρα για να επεξεργάζονται, εκπαιδεύουν και τροφοδοτούν τα μοντέλα ΑΙ. Με την αύξηση της ζήτησης για ΑΙ εφαρμογές, αυξάνει ραγδαία και η ανάγκη για ισχύ και ψύξη αυτών των εγκαταστάσεων.
Μια πρόσφατη μελέτη εκτιμά ότι τα data centers που εξυπηρετούν τέτοιες τεχνολογίες μπορεί να παράγουν σε ετήσια βάση 32,6 έως 79,7 εκατομμύρια τόνους διοξειδίου του άνθρακα CO₂, όση είναι περίπου η συνολική ετήσια εκπομπή μιας μικρής ευρωπαϊκής χώρας όπως η Νορβηγία.
Εκτός από τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, τα κέντρα δεδομένων καταναλώνουν τεράστιες ποσότητες νερού, τόσο για την άμεση ψύξη όσο και για την παραγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας που χρειάζονται. Μια μελέτη εκτιμά ότι μέχρι το 2025 το υδατικό αποτύπωμα της ΑΙ μπορεί να κυμαίνεται μεταξύ 312,5 και 764,6 δισεκατομμυρίων λίτρων νερού ετησίως, ποσότητα αντίστοιχη με τη συνολική κατανάλωση εμφιαλωμένου νερού παγκοσμίως.
Ταυτόχρονα, οργανισμοί όπως η Διεθνής Ένωση Τηλεπικοινωνιών καταγράφουν ότι η ενεργειακή κατανάλωση των εταιρειών του ψηφιακού τομέα αυξάνεται σημαντικά, με τα AI-εστιασμένα τμήματα να καταγράφουν μέχρι και 150% αύξηση στις λειτουργικές τους εκπομπές σε σχέση με το 2020.
Η βαριά σκιά της εκπαίδευσης των μηχανών
Η εκπαίδευση μεγάλων γλωσσικών μοντέλων (Large Language Models) απαιτεί τεράστια υπολογιστική ισχύ και συνεπώς μεγάλη κατανάλωση ενέργειας. Ερευνητές σημειώνουν ότι οι υπολογισμοί που χρειάζονται για την εκπαίδευση και επαναεκπαίδευση μοντέλων με προηγμένα σύνολα δεδομένων μπορεί να είναι χιλιάδες φορές πιο ενεργοβόροι από τους παραδοσιακούς υπολογισμούς.
Ωστόσο, η ίδια έρευνα δείχνει επίσης ότι η χρήση εκπαιδευμένων μοντέλων για να απαντούν σε ερωτήματα ή να δημιουργούν περιεχόμενο έχει πολύ μεγαλύτερη συνολική περιβαλλοντική επίδραση από ό,τι η αρχική εκπαίδευση, λόγω του τεράστιου όγκου χρηστών και αιτημάτων.
Η αγορά ενέργειας και οι ενεργειακές εταιρείες
Η ανάπτυξη της ΑΙ δεν αφορά μόνο τεχνολογικούς κολοσσούς και εταιρείες λογισμικού. Ο τομέας ενέργειας παίζει επίσης καθοριστικό ρόλο, καθώς οι ενεργειακές ανάγκες των data centers αυξάνονται. Έτσι οι μεγιστάνες που δραστηριοποιούνται στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, αγοράζουν εταιρείες ενέργειας.
Η εταιρεία του Elon Musk, έχει αγοράσει νέα εγκατάσταση κοντά σε εργοστάσιο φυσικού αερίου για να υποστηρίξει το τεράστιο project AI computing power που σχεδιάζει να αναπτύξει, κάτι που εγείρει ήδη ανησυχίες για την ενέργεια που αντλεί από ορυκτά καύσιμα όπως έχει διαπιστώσει δημοσιογραφική έρευνα του Reuters. Μεγάλες βιομηχανικές εταιρείες όπως η Caterpillar βλέπουν αύξηση στη ζήτηση για γεννήτριες και εξοπλισμό ηλεκτροπαραγωγής που τροφοδοτούν τα data centers, δείχνοντας ότι η αγορά ενέργειας προσαρμόζεται στις νέες ανάγκες της ΑΙ.
Αυτό σημαίνει δύο βασικά πράγματα: πρώτον, οι ενεργειακές υποδομές πρέπει να επεκταθούν για να ικανοποιήσουν τη ζήτηση της ΤΝ και δεύτερον, χωρίς σημαντική στροφή προς καθαρές πηγές ενέργειας και βιώσιμες πρακτικές, υπάρχει κίνδυνος να ενισχυθούν οι εκπομπές από ορυκτά καύσιμα.
Τι κάνουν οι εταιρείες
Μεταφέρουν τις υποδομές (data centers) σε ψυχρότερες περιοχές, μειώνοντας την ανάγκη για ψύξη. Αυτή η πρακτική όπως είδαμε στο νέο ντοκιμαντέρ του Γιώργου Αυγερόπουλου «Η ύβρις της ανθρωπότητας» επιταχύνη το λιώσιμο του πέρμαφροστ, του παγωμένου επί αιώνες υπεδάφους. Το περιβαλλοντικό αποτύπωμα είναι ήδη ορατό στην Αρκτική όπου αποσύρεται το έδαφος και καταγράφονται σκηνές αποκάλυψης.
Η ΤΝ αυξάνει τη ζήτηση ενέργειας. Τα data centers που τροφοδοτούν την ΑΙ καταναλώνουν τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας.Όταν αυτή η ενέργεια παράγεται από ορυκτά καύσιμα, αυξάνονται οι εκπομπές CO₂ και μεθανίου. Οι εκπομπές αυτές επιταχύνουν την υπερθέρμανση του πλανήτη με αποτέλεσμα η Αρκτική να θερμαίνεται 3–4 φορές πιο γρήγορα.
Το περμαφρόστ είναι εξαιρετικά ευαίσθητο. Αρκεί μικρή άνοδος θερμοκρασίας για να αρχίσει να λιώνει. Η παγκόσμια υπερθέρμανση (στην οποία συμβάλλει και η ενεργειακή επέκταση της ΤΝ) μεταφράζεται σε δυσανάλογα μεγάλη θέρμανση στον Αρκτικό κύκλο.Το λιώσιμο απελευθερώνει μεθάνιο και ο φαύλος κύκλος συνεχίζεται με εκρήξεις που ήδη διαδέχονται η μία την άλλη και ολόκληρους πληθυσμούς στην Αρκτική να βλέπουν σκελετούς από μαμούθ που ήταν παγωμένοι στο υπέδαφος, να βγαίνουν στην επιφάνεια.
Στην πραγματικότητα, οι μεγάλες εταιρείες και οι υπερδυνάμεις που διαγκωνίζονται για το ποια θα κερδίσει το στοίχημα της ενέργειας και της τεχνολογίας, αδιαφορούν για το γεγονός πως το σώμα του πλανήτη καταστρέφεται ταχέως σε σημείο που οι ίδιοι οι επιστήμονες θεωρούν πως σε πολύ λίγο η κατάσταση δεν θα είναι πλέον αναστρέψιμη.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου