Οι ενεργειακοί άμεσοι και μεσοπρόθεσμοι στόχοι για το 2030 και 2040 -άνω του 80% ηλεκτροπαραγωγή από ΑΠΕ το 2030, πλήρη μηδενισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2040 και χωρίς «γέφυρες» μεταβατικών καυσίμων, όπως το φυσικό αέριο και το υδρογόνο- είναι σε 5 και σε 15 χρόνια. Εκτιμώ ότι οι στόχοι αυτοί, για να είναι εφικτοί μέσα στο συγκεκριμένο κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο, πρέπει να συνοδεύονται με προτάσεις για άμεση αλλαγή του τρόπου ζωής, παραγωγής και κατανάλωσης. Όταν οι ορίζοντες του 2030 (5 χρόνια) και του 2040 (15 χρόνια) μετατρέπονται από μακρινές υποσχέσεις σε άμεσους και μεσοπρόθεσμους στόχους, η τεχνολογική αντικατάσταση των καυσίμων -αλλάζουμε απλά το αέριο με ανεμογεννήτριες και φωτοβολταικά- δεν αρκεί!
Χωρίς μια ριζική και άμεση αναδιάρθρωση και αναπροσαρμογή του τρόπου ζωής, της παραγωγής και της κατανάλωσης, οι στόχοι αυτοί προσκρούουν σε αντικειμενικά φυσικά και οικονομικά όρια. Με δεδομένο ότι το κυρίαρχο οικονομικό μοντέλο βασίζεται στη συνεχή μεγέθυνση, αν διατηρήσουμε τα ίδια επίπεδα κατανάλωσης και παραγωγής, η μετάβαση απαιτεί γιγαντιαία έργα ΑΠΕ. Αυτό θα οδηγήσει σε αδιέξοδα. Το σημαντικό, για να καλυφθεί η αυξανόμενη ζήτηση ενέργειας μόνο από ΑΠΕ, πρέπει να γεμίσει κάθε βουνό, πεδιάδα και υπεράκτια περιοχή με υποδομές, ακυρώνοντας τον στόχο για «προστασία της φύσης». Η απαραίτητη δε αποθήκευση της ενέργειας με μπαταρίες για ένα τόσο ενεργοβόρο σύστημα, απαιτεί πόρους και εξορύξεις μετάλλων, που δεν μπορεί να είναι διαθέσιμοι σε 5 ή 15 χρόνια. Και το κόστος της γρήγορης μετάβασης αντικειμενικά θα περάσει στους καταναλωτές, προκαλώντας κοινωνικές αντιδράσεις.
Για να είναι πιο ρεαλιστική μια τέτοια πολιτική πρόταση πρέπει το κέντρο βάρος της να μετατοπιστεί από την «παραγωγή καθαρής ενέργειας» στη «μείωση της ενεργειακής ζήτησης» μέσω δομικών αλλαγών. Όπως: η θέσπιση ορίων στην άσκοπη κατανάλωση, η άμεση επένδυση στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς και το ποδήλατο∙ αντί για επιδότηση ηλεκτρικών οχημάτων για όλους, η υποχρεωτική και πλήρως επιδοτούμενη ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων -μόνωση, αντλίες θερμότητας- με προτεραιότητα στα φτωχά νοικοκυριά, ώστε να μηδενιστεί η ανάγκη για θέρμανση με αέριο ή πετρέλαιο∙ η κατά προτεραιότητα άδειες για ΑΠΕ σε ενεργειακές κοινότητες πολιτών και δήμων και όχι σε μεγάλους επενδυτές.
Επιπλέον, μείωση των παγκόσμιων αλυσίδων μεταφοράς προϊόντων, που καταναλώνουν τεράστιες ποσότητες καυσίμων, στήριξη της τοπικής, εποχιακής και βιολογικής γεωργίας, απαγόρευση των προϊόντων μίας χρήσης και των συσκευών με προγραμματισμένη απαξίωση. Η παραγωγή πρέπει να στραφεί σε προϊόντα που επισκευάζονται και διαρκούν δεκαετίες. Να υπάρξουν κίνητρα και αυστηρά όρια στη βαριά βιομηχανία (π.χ. τσιμέντα, χάλυβας) για αλλαγή των παραγωγικών τους διαδικασιών, αντί για απλή αγορά «πράσινων» πιστοποιητικών.
Τέλος στους μακροπρόθεσμους στόχους θα πρότεινα την αποσύνδεση της κοινωνικής ευημερίας από το ΑΕΠ. Η επιτυχία μιας χώρας πρέπει να μετριέται με την ποιότητα ζωής, την υγεία και το περιβάλλον, όχι με την κατανάλωση. Τη μείωση επίσης των ωρών εργασίας, για παράδειγμα 4ήμερη εργασία, που αποδεδειγμένα μειώνει το ενεργειακό αποτύπωμα των μετακινήσεων και των υποδομών, στρέφοντας την κοινωνία σε δραστηριότητες χαμηλής ενεργειακής έντασης. Με λίγα λόγια, στροφή στην από-ανάπτυξη και την τοπικοποίηση με όρους λιτής ευημερίας.
Οι στόχοι των πέντε και δεκαπέντε χρόνων, αν παρουσιάζονται απλώς ως μια απλή διόρθωση του υπάρχοντος συστήματος της ελεύθερης αγοράς, ης κερδοσκοπίας και της συσσώρευσης πλούτου, είναι ουτοπικοί. Γίνονται όμως ρεαλιστικοί και αναγκαίοι μόνο αν συνοδευτούν από μια θαρραλέα πολιτική πρόταση, που να λέει στους πολίτες την αλήθεια: ότι πρέπει να μάθουμε να ζούμε με λιγότερη ενέργεια, αλλά με καλύτερη ποιότητα ζωής.
Στέφανος Σταμέλλος
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου