Η αποκαλυπτική μελέτη του ΕΜΠ που έγινε για λογαριασμό της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων (ΠΕΔ) Κρήτης. Ο ΑΔΜΗΕ δεν εξέτασε καμιά άλλη εναλλακτική λύση και επέλεξε αποκλειστικά την εναέρια διέλευση της γραμμής μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας υψηλής τάσης από τα Χανιά έως τη Δαμάστα Ηρακλείου.
Και είναι αυτή η άκρως προβληματική επιλογή της εναέριας διέλευσης αντί της υπογειοποίησης που προκαλεί αναταραχή στην Κρήτη. Τη στιγμή μάλιστα που η κυβέρνηση στο Ειδικό Χωροταξικό για τις ΑΠΕ, που βρίσκεται σε διαβούλευση, απαγορεύει οριζόντια την εγκατάσταση αιολικών πάρκων σε υψόμετρο πάνω από 1.200 μέτρα για την προστασία των ορεινών όγκων.
Το έργο του ΑΔΜΗΕ είναι γιγαντιαίο. Προβλέπει την εγκατάσταση 267 πυλώνων υψηλής τάσης 150 kV (κιλοβόλτ), με ύψος 33 μέτρων, όσο μια δεκαώροφη πολυκατοικία, που θα τοποθετηθούν κατά μήκος 100 χιλιομέτρων και θα διατρέχουν παρθένα βουνά, προστατευόμενες περιοχές και αρχαιολογικούς χώρους, από τη Δαμάστα Ηρακλείου έως τα Χανιά.
Αυτό, όμως, που αμφισβητείται ευθέως είναι η αποκλειστική επιλογή της εναέριας διέλευσης μέσα από προστατευόμενες περιοχές, αρχαιολογικούς χώρους, περιοχές Natura, ορεινούς οικισμούς, παραδοσιακούς οικισμούς, «Απάτητα Βουνά».
Αυτό που αμφισβητείται είναι η αναγκαιότητα να περάσει το έργο μέσα ή ακριβώς δίπλα από προστατευόμενες περιοχές σε ποσοστό 70% της συνολικής του χάραξης.
Το μέλλον του γιγαντιαίου έργου θα κριθεί πάντως από το Συμβούλιο της Επικρατείας όπου έχουν κατατεθεί δύο προσφυγές για την ακύρωση των περιβαλλοντικών όρων. Η πρώτη προσφυγή κατατέθηκε από τον Δήμο Αποκορώνου τον Σεπτέμβριο του 2025 και η δεύτερη από 50 πολίτες και φορείς της Κρήτης.
Η μελέτη του ΕΜΠ
Τον Οκτώβριο 2025 συνυπογράφηκε η Προγραμματική Σύμβαση μεταξύ του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (ΕΜΠ) και της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων (ΠΕΔ) Κρήτης, με στόχο την επιστημονική υποστήριξή της, αναφορικά με την αξιολόγηση της προτεινόμενης λύσης που αναφέρεται στη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του γιγαντιαίου έργου του ΑΔΜΗΕ.
Αντικείμενο της μελέτης είναι η διερεύνηση των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών παραμέτρων της σχεδιαζόμενης όδευσης της ΜΠΕ (Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων) καθώς και η προκαταρκτική συγκριτική αξιολόγηση με ενδεδειγμένες εναλλακτικές λύσεις.
Η μελέτη του ΕΜΠ ολοκληρώθηκε τον Μάιο και παρουσιάστηκε πριν από λίγες ημέρες στο δημαρχείο Αποκορώνου στα Χανιά.
Όπως επισημαίνουν οι μελετητές του ΕΜΠ, βασική έλλειψη και αδυναμία της ΜΠΕ αποτελεί η απουσία εξέτασης πραγματικών εναλλακτικών λύσεων, δηλαδή εναλλακτικών που εξυπηρετούν τον καθορισμένο στόχο/ους του Τεχνικού Έργου, με ουσιαστικώς διαφορετικά τεχνικά χαρακτηριστικά και περιβαλλοντικές ή/και κοινωνικές επιπτώσεις.
Και αυτό γιατί το έργο του ΑΔΜΗΕ με τους 267 πυλώνες υψηλής τάσης θα διασχίζει τις Περιφερειακές Ενότητες Χανίων, Ρεθύμνου και Ηρακλείου μέσα από τις εξής περιοχές:
1] 38 ημιορεινούς ή ορεινούς οικισμούς με 4.000 κατοίκους και την αγροτοκτηνοτροφική ενδοχώρα τους
2] 10 παραδοσιακούς οικισμούς
3] 11 προστατευμένους οικοτόπους,
4] περιοχές Natura (όπως το Πρασιανό Φαράγγι)
5] Καταφύγια Άγριας Ζωής
6] 10 αρχαιολογικούς τόπους, ανάμεσά τους την αρχαία Ελεύθερνα, το σπήλαιο Μελιδόνι και την ίδια τη Μονή Αρκαδίου
7] Όλα τα δάση και τις κοιλάδες του Αποκόρωνα και τις παρυφές της λίμνης Κουρνά
8] Το Γεωπάρκο της UNESCO στον Ψηλορείτη
9] Αγγίζει και τα «Απάτητα Βουνά», τις Χανιώτικες Μαδάρες διασχίζοντας εγκάρσια το ορεινό πέρασμα για τα Σφακιά
Τι παραδέχεται η ίδια η ΜΠΕ του ΑΔΜΗΕ
Η ΜΠΕ του έργου αναγνωρίζει ότι τόσο κατά την κατασκευή όσο και κατά τη λειτουργία θα επηρεαστούν δασικές εκτάσεις, οικότοποι και περιοχές του δικτύου Natura 2000, επισημαίνουν οι ερευνητές του ΕΜΠ στην μελέτη τους για λογαριασμό της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων (ΠΕΔ) Κρήτης.
Παράλληλα, το έργο αγγίζει ή διασχίζει σημαντικούς αρχαιολογικούς τόπους και φυσικούς σχηματισμούς οι οποίοι αποτελούν εξέχουσες αξίες ή «Outstanding Universal Values» (OUV) σύμφωνα με τους ορισμούς της UNESCO εθνικού και διεθνούς ενδιαφέροντος.
Συγκεκριμένα, η γραμμή διατρέχει 39,4 χλμ. προστατευόμενων φυσικών περιοχών NATURA, εντός των οποίων χωροθετούνται 112 πυλώνες. Στις θιγόμενες περιοχές περιλαμβάνονται -μεταξύ άλλων- τα Λευκά Όρη όπου η γραμμή διέρχεται μόλις 500 μέτρα από το όριο του Εθνικού Δρυμού, η περιοχή Φρε-Τζιτζιφές-Νίπος και η Λίμνη Κουρνά.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο Γεωπάρκο Ψηλορείτη, περιοχή ενταγμένη στο δίκτυο της UNESCO, από την οποία η γραμμή διέρχεται για 35 χλμ. με 98 πυλώνες.
Παρόλο που η ΜΠΕ αναφέρει έλλειψη ειδικών όρων δόμησης, η έρευνα τονίζει ότι η ένταξη στο δίκτυο της UNESCO απαιτεί σχέδιο διαχείρισης και προστασία των γεωτόπων.
Αντίστοιχα, το θεσμικό καθεστώς των «Απάτητων Βουνών», που θεσπίστηκε για την προστασία των Λευκών Ορέων από τεχνητές επεμβάσεις, έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τη δημιουργία νέων δρόμων και μεγάλων εγκαταστάσεων που συνεπάγεται το έργο.
Πυλώνες υψηλής τάσης και αρχαιολογικοί χώροι
Σε επίπεδο πολιτιστικής κληρονομιάς, η γραμμή διέρχεται πλησίον σημαντικών αρχαιολογικών χώρων (Νεροκούρου, Αρχαία Λάππα, Αρμένοι, Ελεύθερνα, Μονή Αρκαδίου) και παραδοσιακών οικισμών.
Η έρευνα καταρρίπτει τον ισχυρισμό της ΜΠΕ περί μηδενικών επιπτώσεων, επισημαίνοντας τη σοβαρή οπτική όχληση που προκαλούν οι πυλώνες στον ορίζοντα των μνημείων.
Επιπλέον, καταγράφονται επιπτώσεις σε γεωλογικούς σχηματισμούς (σπήλαια, φαράγγια) και στα παραδοσιακά μιτάτα του Ψηλορείτη, τα οποία αποτελούν αναπόσπαστο στοιχείο της πολιτισμικής ταυτότητας της περιοχής.
Ειδικότερα εκτιμάται ότι η διέλευση του άξονα, σε κοντινή απόσταση ή εντός των ζωνών του Γεωπάρκου UNESCO του Ψηλορείτη, του Αρχαιολογικού Μουσείου της Ελεύθερνας, του μοναδικού ιστορικού μνημείου της Μονής Αρκαδίου όπως και μέσα από την ορεινή ζώνη Φρε-Τζιτζιφές-Νίπος προκαλεί σοβαρή βλάβη, απομειώνοντας έντονα τις υψηλές περιβαλλοντικές, ιστορικές και αρχαιολογικές αξίες τις οποίες εμπεριέχουν τα τοπία αυτά.
Τη μελέτη για λογαριασμό της ΠΕΔ Κρήτης εκπόνησε ομάδα επιστημόνων του ΕΜΠ αποτελούμενη από τους: Δημήτρη Καλιαμπάκο καθηγητή της Σχολής Μεταλλειολόγων – Μεταλλουργών Μηχανικών του ΕΜΠ, Νίκο Μπελαβίλα, καθηγητή της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ, Δημήτρη Δαμίγος, καθηγητή και Κοσμήτορα της Σχολής Μεταλλειολόγων – Μεταλλουργών Μηχανικών του ΕΜΠ, Ειρήνη Κλαμπατσέα, Καθηγήτρια της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ, Λευκοθέα Παπαδά, επίκουρη καθηγήτρια της Σχολής Μεταλλειολόγων – Μεταλλουργών Μηχανικών του ΕΜΠ, Κατερίνα Χριστοφοράκη, Δρ. Αρχιτέκτων-Πολεοδόμος ΕΜΠ, Πολίνα Πρέντου, MSc Αρχιτέκτων-Πολεοδόμος, ΥΔ ΕΜΠ, Εμμανουέλα Φραγκούλη, Αρχιτέκτων Μηχανικός, μεταπτυχιακή φοιτήτρια ΔΠΜΣ ΕΜΠ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου