Το περίφημο Νο.10 της Ντάουνινγκ Στριτ, η ιστορική πρωθυπουργική κατοικία, έχει φιλοξενήσει ορισμένους από τους πιο εμβληματικούς ηγέτες της χώρας. Ο Ουίνστον Τσόρτσιλ έζησε εκεί συνολικά εννέα χρόνια, η Μάργκαρετ Θάτσερ σχεδόν δώδεκα, ενώ ο Τόνι Μπλερ παρέμεινε πρωθυπουργός για μια ολόκληρη δεκαετία.
Τα τελευταία χρόνια, όμως, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική.
Από το 2016 μέχρι σήμερα, έξι διαφορετικοί πρωθυπουργοί (όλοι τους Τόρις – του κόμματος των Συντηρητικών) έχουν περάσει από την πρωθυπουργική κατοικία, με τέσσερις εξ αυτών να έχουν διαδεχθεί ο ένας τον άλλο μέσα σε μόλις τέσσερα χρόνια: ο Ντέιβιντ Κάμερον έφυγε το 2016 ( ήταν από το 2010), η Τερέζα Μέι (2016 – 2019), ο Μπόρις Τζόνσον ((2019 – 2022), η Λιζ Τρας (2022 – 2022), ο Ρίσι Σούνακ (2022 – 2024) και ο Κιρ Στάρμερ (2024 – 2026).
Πώς εκλέγεται ένας Βρετανός πρωθυπουργός
Σε αντίθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι Βρετανοί πολίτες δεν ψηφίζουν απευθείας τον πρωθυπουργό τους.
Οι ψηφοφόροι εκλέγουν βουλευτές για τη Βουλή των Κοινοτήτων και το κόμμα που εξασφαλίζει την πλειοψηφία των εδρών σχηματίζει κυβέρνηση.
Ο αρχηγός του συγκεκριμένου κόμματος αναλαμβάνει συνήθως την πρωθυπουργία.
Το βρετανικό σύστημα επιτρέπει στα κόμματα να αντικαθιστούν τον ηγέτη τους οποιαδήποτε στιγμή, ακόμη κι αν αυτός είναι εν ενεργεία πρωθυπουργός.
Αν ένας αρχηγός χάσει την εμπιστοσύνη των βουλευτών ή παραιτηθεί, χάνει αυτομάτως και το αξίωμα του πρωθυπουργού.
Αυτό σημαίνει ότι η χώρα μπορεί να αποκτήσει νέο πρωθυπουργό χωρίς να προηγηθούν εθνικές εκλογές, ενώ το κυβερνών κόμμα παραμένει στην εξουσία μέχρι την επόμενη εκλογική αναμέτρηση.
Το Brexit που άλλαξε τα πάντα
Για πολλούς αναλυτές, η αφετηρία της σημερινής πολιτικής αστάθειας βρίσκεται στο δημοψήφισμα του 2016 για την αποχώρηση της Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο τότε πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον είχε δεσμευθεί προεκλογικά ότι θα δώσει στους πολίτες την ευκαιρία να αποφασίσουν για την παραμονή ή όχι στην Ε.Ε.
Όταν, όμως, το αποτέλεσμα έδειξε νίκη του Brexit, βρέθηκε πολιτικά αποδυναμωμένος, καθώς ο ίδιος είχε ταχθεί υπέρ της παραμονής.
Λίγες εβδομάδες αργότερα ανακοίνωσε την παραίτησή του.
Το Brexit αναδιαμόρφωσε πλήρως τον βρετανικό πολιτικό χάρτη.
Παραδοσιακοί ψηφοφόροι των Συντηρητικών και των Εργατικών μετακινήθηκαν προς νέες πολιτικές κατευθύνσεις, ενώ τα δύο μεγάλα κόμματα βρέθηκαν αντιμέτωπα με πρωτοφανείς εσωτερικές διαιρέσεις.
Η εποχή Μέι, Τζόνσον, Τρας και Σούνακ
Η Τερέζα Μέι ανέλαβε την πρωθυπουργία με αποστολή να υλοποιήσει το Brexit.
Ωστόσο, οι έντονες συγκρούσεις στο εσωτερικό των Συντηρητικών και οι δυσκολίες στις διαπραγματεύσεις με τις Βρυξέλλες οδήγησαν τελικά στην αποχώρησή της το 2019.
Τη διαδέχθηκε ο Μπόρις Τζόνσον, ο οποίος έχτισε την πολιτική του κυριαρχία πάνω στο σύνθημα «Ολοκληρώστε το Brexit».
Παρά τη μεγάλη εκλογική του νίκη, όμως, η κυβέρνησή του βρέθηκε σύντομα αντιμέτωπη με σοβαρές κρίσεις.
Οι υποσχέσεις για περιορισμό της μετανάστευσης δεν υλοποιήθηκαν, ενώ η εμπιστοσύνη των πολιτών κλονίστηκε ακόμη περισσότερο όταν αποκαλύφθηκε ότι κατά τη διάρκεια των περιοριστικών μέτρων της πανδημίας πραγματοποιούνταν κοινωνικές συγκεντρώσεις στην Ντάουνινγκ Στριτ.
Το σκάνδαλο έμεινε γνωστό ως «Partygate» και αποτέλεσε την αρχή του τέλους για τον Τζόνσον.
Μετά την παραίτησή του, ανέλαβε η Λιζ Τρας, η οποία κατέχει το αρνητικό ρεκόρ της συντομότερης θητείας στην ιστορία της βρετανικής πρωθυπουργίας.
Το αμφιλεγόμενο οικονομικό της σχέδιο, που προέβλεπε μεγάλες φορολογικές ελαφρύνσεις χωρίς επαρκή χρηματοδότηση, προκάλεσε αναταραχή στις αγορές και εκτόξευσε το κόστος δανεισμού. Η κυβέρνησή της κατέρρευσε σε μόλις 45 ημέρες.
Τη σκυτάλη πήρε ο Ρίσι Σούνακ, ο οποίος παρέμεινε περίπου δύο χρόνια στην εξουσία. Ωστόσο, δεν κατάφερε να ανακόψει την κρίση του κόστους ζωής που έπληττε τα βρετανικά νοικοκυριά μετά την πανδημία και τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Ύστερα από 14 συνεχόμενα χρόνια συντηρητικών κυβερνήσεων, οι ψηφοφόροι αναζήτησαν πολιτική αλλαγή.
Η άνοδος και η πτώση του Κιρ Στάρμερ
Στις βουλευτικές εκλογές του Ιουλίου 2024 οι Εργατικοί πέτυχαν σαρωτική νίκη και ο Κιρ Στάρμερ έγινε πρωθυπουργός.
Η αρχική αισιοδοξία, όμως, δεν κράτησε πολύ. Η κυβέρνησή του βρέθηκε αντιμέτωπη με εσωτερικές διαφωνίες, πολιτικές υπαναχωρήσεις και έντονη κριτική για έλλειψη ξεκάθαρης στρατηγικής σε μια περίοδο μεγάλων προκλήσεων για τη χώρα.
Παράλληλα, σειρά πολιτικών αντιπαραθέσεων και σκανδάλων έπληξαν το κύρος της κυβέρνησης, ενώ τα απογοητευτικά αποτελέσματα των Εργατικών στις πρόσφατες τοπικές εκλογές ενίσχυσαν τη δυσαρέσκεια στο εσωτερικό του κόμματος.
Ακολούθησαν παραιτήσεις κορυφαίων στελεχών και δημόσιες εκκλήσεις προς τον Στάρμερ να αποχωρήσει από την ηγεσία.
Παρότι αρχικά επέμενε ότι θα παραμείνει, τελικά ανακοίνωσε την παραίτησή του, ανοίγοντας τον δρόμο για μια νέα εσωκομματική μάχη διαδοχής.
Ο παράγοντας Φάρατζ και η κατάρρευση των παλιών βεβαιοτήτων
Την ίδια στιγμή, ο Νάιτζελ Φάρατζ, ένας από τους βασικούς πρωταγωνιστές της εκστρατείας υπέρ του Brexit και πολιτικός σύμμαχος του Ντόναλντ Τραμπ, συνεχίζει να ενισχύει τη θέση του στο βρετανικό πολιτικό σκηνικό.
Το κόμμα Reform UK κατέγραψε σημαντικά κέρδη στις τελευταίες εκλογικές αναμετρήσεις, αξιοποιώντας τη δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων απέναντι τόσο στους Συντηρητικούς όσο και στους Εργατικούς.
Πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι η άνοδός του αποτελεί απόδειξη της βαθιάς κρίσης που διέρχεται το παραδοσιακό δικομματικό σύστημα της Βρετανίας.
Τι δείχνει η δεκαετία των συνεχών αλλαγών
Η διαδοχή έξι πρωθυπουργών μέσα σε λιγότερο από δέκα χρόνια αποτυπώνει μια βαθιά πολιτική και κοινωνική αναταραχή που ξεκίνησε με το Brexit και συνεχίζεται μέχρι σήμερα.
Όπως επισημαίνουν πολιτικοί αναλυτές, σχεδόν κάθε μεγάλη εκλογική αναμέτρηση από το 2016 και μετά ήταν στην ουσία μια ψήφος διαμαρτυρίας και αναζήτησης αλλαγής.
Το πρόβλημα, σύμφωνα με πολλούς, είναι ότι η αλλαγή που ζητούσαν οι πολίτες δεν ήρθε ποτέ με τον τρόπο που περίμεναν. Και όσο η απογοήτευση παραμένει, η πολιτική αστάθεια φαίνεται πως θα συνεχίσει να αποτελεί μόνιμο χαρακτηριστικό της βρετανικής πολιτικής ζωής.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου