Στην τελευταία του ομιλία ως γενικός γραμματέας, έβαλε στο ίδιο κάδρο Γάζα, Ουκρανία, κλιματική κρίση και τεχνητή νοημοσύνη, καλώντας τις μεγάλες δυνάμεις να αναγνωρίσουν τα όρια της ισχύος τους
Ο Αντόνιο Γκουτέρες προειδοποίησε ότι οι μεγάλες δυνάμεις δεν μπορούν πλέον να πιστεύουν πως η στρατιωτική, οικονομική ή τεχνολογική τους ισχύς αρκεί για να εξασφαλίσει την ειρήνη και τη σταθερότητα, στην τελευταία ομιλία του ως γενικός γραμματέας του ΟΗΕ ενώπιον της Γενικής Συνέλευσης.
Κάνοντας έναν απολογισμό της τελευταίας δεκαετίας, που σχεδόν ταυτίζεται με τη θητεία του, περιέγραψε έναν κόσμο στον οποίο οι γεωπολιτικές διαιρέσεις έχουν βαθύνει, οι ανισότητες έχουν ενταθεί και οι μηχανισμοί διεθνούς συνεργασίας δοκιμάζονται όλο και περισσότερο.
«Ξέσπασαν πόλεμοι με καταστροφικές συνέπειες και συνεχίστηκαν με απεχθή σκληρότητα. Άμαχοι έγιναν στόχος. Ανθρώπινα δικαιώματα καταπατήθηκαν. Η πείνα χρησιμοποιήθηκε ως όπλο. Εργαζόμενοι ανθρωπιστικών οργανώσεων σκοτώθηκαν. Το διεθνές δίκαιο παραμερίστηκε», είπε.
Παράλληλα, σημείωσε ότι η κλιματική κρίση μετατράπηκε «από μακρινή προειδοποίηση σε καθημερινή πραγματικότητα», ενώ η τεχνητή νοημοσύνη εξελίχθηκε με τέτοια ταχύτητα ώστε, όπως είπε, αιφνιδίασε ακόμη και όσους τη δημιούργησαν.
Χωρίς να κατονομάσει τον Ντόναλντ Τραμπ, κάλεσε ιδιαίτερα τις υπερδυνάμεις να αναγνωρίσουν ότι η ισχύς τους έχει όρια.
«Η στρατιωτική ισχύς από μόνη της δεν μπορεί να εξασφαλίσει την ειρήνη. Η οικονομική ισχύς από μόνη της δεν μπορεί να επιβάλει σταθερότητα. Και η τεχνολογική ισχύς από μόνη της δεν μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια», τόνισε.
Ο Γκουτέρες υποστήριξε ότι η απάντηση στις σημερινές κρίσεις δεν βρίσκεται σε έναν κόσμο χωρισμένο σε ανταγωνιστικά στρατόπεδα, αλλά σε ένα πολυμερές σύστημα με έναν πιο αντιπροσωπευτικό ΟΗΕ στο επίκεντρό του.
Προειδοποίησε ειδικά για τον κίνδυνο μιας «μεγάλης ρήξης», με τον κόσμο να χωρίζεται σε δύο αντίπαλα μπλοκ με διαφορετικά οικονομικά, τεχνολογικά και συστήματα ασφαλείας.
Γάζα και Ουκρανία
Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν για τη Γάζα. Αναφερόμενος στην επίθεση της Χαμάς τον Οκτώβριο του 2023 και σε όσα ακολούθησαν, χωρίς να κατονομάσει το Ισραήλ, μίλησε για «επίθεση εναντίον των Παλαιστινίων στη Γάζα, με έκταση θανάτων και καταστροφής που δεν έχω δει ποτέ όλα τα χρόνια που είμαι γενικός γραμματέας».
Κάλεσε τους ηγέτες να σταματήσουν να αφήνουν τους αμάχους να πληρώνουν το τίμημα των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, ζητώντας να σταματήσουν οι μάχες και να επιτραπεί η απρόσκοπτη παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας.
Για τη Δυτική Όχθη προειδοποίησε ότι η βία, οι εκτοπισμοί και η επέκταση των εποικισμών «ισοπεδώνουν τον δρόμο προς την ειρήνη» και αυξάνουν, όπως είπε, τον κίνδυνο εθνοκάθαρσης.
«Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε στη λύση των δύο κρατών να εξαφανιστεί μπροστά στα μάτια μας», τόνισε.
Αναφερόμενος στην Ουκρανία, χαρακτήρισε τη ρωσική εισβολή «κατάφωρη παραβίαση» του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και είπε ότι έχει υποβάλει μια ανεξάρτητη χώρα σε έναν βίαιο πόλεμο.
Παράλληλα, σημείωσε ότι και περιοχές της Ρωσίας έχουν δεχθεί επανειλημμένες επιθέσεις σπίτια, ενεργειακές και υδροδοτικές υποδομές και δίκτυα μεταφορών, με συνέπειες που μπορεί να επηρεάσουν τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού τροφίμων και ενέργειας.
Η ισχύς περνά και σε εταιρείες
Ο Γκουτέρες προειδοποίησε ότι η ισχύς δεν μετακινείται μόνο ανάμεσα στα κράτη, αλλά περνά όλο και περισσότερο και στα χέρια λίγων ιδιωτικών εταιρειών και προσώπων.
«Βλέπουμε μια τεράστια μεταφορά ισχύος από τις κυβερνήσεις προς μια χούφτα ιδιωτικές εταιρείες και άτομα», είπε.
Όπως σημείωσε, η επιρροή τους εκτείνεται πλέον «στην πολιτική, τις οικονομίες, τη ροή της πληροφορίας, την τεχνολογική ανάπτυξη και τον δημόσιο χώρο από τον οποίο εξαρτώνται οι κοινωνίες».
Προειδοποίησε παράλληλα ότι οι άνθρωποι παραχωρούν όλο και περισσότερη εξουσία και στις μηχανές.
«Οι άνθρωποι παραδίδουν όλο και περισσότερη ισχύ στις μηχανές, με πράκτορες τεχνητής νοημοσύνης να ξεφεύγουν από τον έλεγχο και τα φονικά αυτόνομα όπλα να περνούν από την επιστημονική φαντασία στη στρατιωτική πραγματικότητα», είπε.
Ο Γκουτέρες ζήτησε μια νέα διεθνή συμφωνία για τη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης και τόνισε ότι οι θεσμοί παγκόσμιας διακυβέρνησης πρέπει να προσαρμοστούν στις νέες ισορροπίες ισχύος.
Επίθεση στις πετρελαϊκές
Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν και απέναντι στις μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες.
«Για δεκαετίες, οι μεγάλες πετρελαϊκές αντιμετώπιζαν την ατμόσφαιρα σαν ανοιχτό υπόνομο και έβγαζαν χρήματα από τις συνέπειες», είπε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και μετά, πέντε μεγάλες δυτικές πετρελαϊκές εταιρείες έχουν αποκομίσει σχεδόν μισό τρισ. δολάρια σε κέρδη.
«Συγκρίνετέ το με μόλις 34 δισ. δολάρια διεθνούς δημόσιας χρηματοδότησης για την προσαρμογή των αναπτυσσόμενων χωρών στην κλιματική αλλαγή, την τελευταία χρονιά για την οποία υπάρχουν στοιχεία», πρόσθεσε.
Και προειδοποίησε ότι, με ένα ιδιαίτερα ισχυρό Ελ Νίνιο να πλησιάζει, «οι απλοί άνθρωποι πληρώνουν περισσότερο για ενέργεια, τρόφιμα και ασφάλιση».
Η Αφρική και ο ρόλος του ΟΗΕ
Ο απερχόμενος γενικός γραμματέας χαρακτήρισε «άδικo και αδικαιολόγητo» το γεγονός ότι καμία αφρικανική χώρα δεν έχει μόνιμη έδρα στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ
Υποστήριξε ότι οι σημερινοί θεσμοί παγκόσμιας διακυβέρνησης εξακολουθούν να αντανακλούν τις ισορροπίες μιας άλλης εποχής, παρότι η παγκόσμια ισχύς έχει ήδη αναδιανεμηθεί.
Παρά τις επικρίσεις και τα σοβαρά οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει ο οργανισμός, ο Γκουτέρες υπερασπίστηκε τον ρόλο του ΟΗΕ ως χώρου όπου ακόμη και οι ισχυρότεροι μπορούν να λογοδοτούν.
Κλείνοντας, ανακοίνωσε ότι ο ΟΗΕ έχει πετύχει για πρώτη φορά ισότιμη εκπροσώπηση ανδρών και γυναικών σε όλες τις ανώτερες διοικητικές θέσεις, στα κεντρικά του γραφεία και στο επαγγελματικό προσωπικό.
«Η ισότητα δεν είναι όνειρο. Είναι απόφαση», είπε. «Αν μπορεί να αλλάξει ο ΟΗΕ, μπορούν να αλλάξουν και οι επιχειρήσεις, τα κοινοβούλια, οι κυβερνήσεις και οι ειρηνευτικές διαδικασίες».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου