Ουκρανία: Σκάνδαλα, διεφθαρμένες ελίτ κι ένας δύσκολος χειμώνας

Ενώ το μέτωπο με τη Ρωσία είναι ακόμα ανοιχτό, η χώρα αποδυναμώνεται από απάτες, σπατάλες και τη γενικότερη κακοδιαχείριση μιας αποδυναμωμένης κεντρικής εξουσίας

Καθώς η Ουκρανία προετοιμάζεται να περάσει τον πιο δύσκολο χειμώνα του πολέμου, το πιο εντυπωσιακό ίσως γεγονός είναι η αύξηση του αριθμού και της έντασης των συγκρούσεων μεταξύ των διαφόρων ελίτ της χώρας. Εικονογράφηση: Ατελιέ/ LIFO

Ο ΓΕΝΙΚΟΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑΣ της Ουκρανίας, Ρουσλάν Κραβτσένκο, την κοπάνησε την περασμένη Κυριακή από τη χώρα. Η διαφυγή του βάζει προσωρινό τέλος στο πολύκροτο σκάνδαλο των call centres, λεπτομέρειες του οποίου μπορεί να διαβάσει κανείς στο άρθρο «Η διαφθορά στην Ουκρανία και η υπόθεση των call centres» (LiFO, 9/9/26). Ο Κραβτσένκο φέρεται να είχε στήσει με τους υφισταμένους του στην εισαγγελία ένα δίκτυο προστασίας των call centres και ξεπλύματος χρήματος που απέφερε μίζες εκατομμυρίων δολαρίων μηνιαίως.

Καθώς η Ουκρανία προετοιμάζεται να περάσει τον πιο δύσκολο χειμώνα του πολέμου, το πιο εντυπωσιακό ίσως γεγονός είναι η αύξηση του αριθμού και της έντασης των συγκρούσεων μεταξύ των διαφόρων ελίτ της χώρας. Πριν από δεκαπέντε ημέρες, πράκτορες των δύο κύριων υπηρεσιών πληροφοριών της Ουκρανίας, SBU και GRU, συγκρούστηκαν στον δρόμο, πυροβολώντας οι μεν τους δε. Αμέσως μετά ακολούθησε η εξίσου ανοιχτή σύγκρουση μεταξύ των δύο πόλων της ουκρανικής Δικαιοσύνης, όταν οι δύο αρχές καταπολέμησης της διαφθοράς, NABU και SAPΟ, εξαπέλυσαν συντονισμένη επίθεση εναντίον της γενικής εισαγγελίας, αναγκάζοντας τον Κραβτσένκο να παραιτηθεί.

Μια εύλογη διαπίστωση είναι η συστηματική αποδυνάμωση της κεντρικής εξουσίας στην Ουκρανία. Η προεδρία, που αποψιλώνεται από βαριά ονόματα στελεχών και συνεργατών, δείχνει όλο και περισσότερο ανίκανη να μεσολαβήσει αποτελεσματικά στις συγκρούσεις εντός των ελίτ.

Βρισκόμαστε στο ρετιρέ της ουκρανικής διοίκησης και διαφθοράς. Ο Κραβτσένκο διορίστηκε από τον Ζελένσκι πέρυσι το καλοκαίρι με την υποστήριξη του τότε ισχυρότατου προσωπάρχη της προεδρίας και νυν κατηγορούμενου για διαφθορά, Αντρίι Γερμάκ, λόγω της εμπλοκής του στο τεράστιο σκάνδαλο της Energoatom. Ο διορισμός του πιστού υποστηρικτή του Ουκρανού Προέδρου αποτέλεσε προκλητική κίνηση στην τελικά ολέθρια προσπάθεια του Ζελένσκι να θέσει τις NABU και SAPO υπό αυστηρό προεδρικό έλεγχο μέσω της επίβλεψης του Κραβτσένκο. Η κίνηση απέτυχε παταγωδώς εξαιτίας τόσο του κύματος των μαζικότερων διαδηλώσεων στη χώρα από την έναρξη της ρωσικής εισβολής όσο και των απειλών από Δυτικούς για παρακράτηση της βοήθειας.

Σημειωτέον, το σημείωμα υπογράφηκε στις 13 Σεπτεμβρίου, λίγες ώρες προτού ο Κραβτσένκο φύγει από τη χώρα, ενώ σε ομιλία του που κυκλοφόρησε την επομένη δήλωσε ότι είχε εγκρίνει κατηγορίες εναντίον του διευθυντή της NABU, Σεμέν Κριβόνος, και ενός ατόμου κοντά στον επικεφαλής της SAPO, Ολεξάντρ Κλιμένκο. Η προφανής πρόθεσή του είναι να ανοίξει τον δρόμο για μια νέα δικαστική επίθεση στους αντιπάλους του και κυρίως στη NABU, η οποία έχει εξελιχθεί σε «δαμόκλειο σπάθη» εναντίον των αξιωματούχων, εκλεγμένων και μη («Financial Times», 10/9/26). Στο τέλος της ημέρας, ο Ζελένσκι κάλεσε το Κοινοβούλιο να εγκρίνει γρήγορα την απόλυση του Κραβτσένκο.

Αφήνοντας κατά μέρος διάφορες θεωρίες συνωμοσίας που ευδοκιμούν μέσα σε αυτό το κλίμα, μια εύλογη διαπίστωση είναι η συστηματική αποδυνάμωση της κεντρικής εξουσίας στην Ουκρανία. Η προεδρία, που αποψιλώνεται από βαριά ονόματα στελεχών και συνεργατών, δείχνει όλο και περισσότερο ανίκανη να μεσολαβήσει αποτελεσματικά στις συγκρούσεις εντός των ελίτ, τρέχοντας να θεραπεύσει τετελεσμένα παρά να τα προλάβει. Εξάλλου, φαίνεται εντελώς αδύναμη να τα βάλει με τη NABU και τη SAPΟ για τις οποίες λέγεται ότι δεν θα μπορούσαν να κάνουν τίποτα απολύτως δίχως την υποστήριξη των ΗΠΑ ή/και της Ε.Ε. Πάντως, είμαστε ακόμη μακριά από την κατάρρευση του κεντρικού μπλοκ εξουσίας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο νυν προσωπάρχης της προεδρίας, Κιρίλο Μπουντάνοφ, πέρασε τις αναστατώσεις των τελευταίων μηνών με ασήμαντες αμυχές, προωθώντας δίχως τυμπανοκρουσίες τη δική του ατζέντα. Με μια σημειολογικά ενδιαφέρουσα εξαίρεση: κυκλοφορεί ολοένα και πιο συχνά με κοστούμι και γραβάτα, αγνοώντας επιδεικτικά τον πολεμικό ενδυματολογικό κώδικα που ακολουθεί και επέβαλε ο Ζελένσκι.

Δεν είναι μόνο αυτά. Ως γνωστόν, οι στρατιωτικές προμήθειες είναι ο παγκόσμιος πρωταθλητής της διαφθοράς, το δε μέγεθός της είναι ευθέως ανάλογο των διαθέσιμων ποσών. Ένα τεκμηριωμένο άρθρο των «New York Times» (6/9/26) ισχυρίζεται ότι επτά από τους δέκα κορυφαίους στρατιωτικούς εργολάβους της Ουκρανίας κέρδισαν νέες δουλειές παρά τις ανοιχτές ποινικές έρευνες για απάτη, την αποτυχία υλοποίησης προηγούμενων συμφωνιών ή τη σύλληψη διευθυνόντων συμβούλων για διαφθορά. Αποτέλεσμα; «Οι εσωτερικοί κυβερνητικοί έλεγχοι έδειξαν ότι μόνο το 2024, η Ουκρανία έχασε περίπου 1,2 δισεκατομμύρια δολάρια από απάτη, σπατάλη και κακοδιαχείριση».

Δεν υπάρχουν δικαιολογίες: «Αυτή η διαφθορά δεν είναι μόνο εγκληματική, αλλά και ηθικά κατακριτέα: οι Ουκρανοί που καταχρώνται κονδύλια για την άμυνα προκαλούν άμεσα απώλειες στα δικά τους μέτωπα και θέτουν σε κίνδυνο την επιβίωση του ίδιου του έθνους τους» (Κριστιάν Αμανπούρ, CNN). Είναι λίγο αν χαρακτηρίσεις αποκρουστικό το να βλέπεις κάποιους να καμαρώνουν που βγάζουν λεφτά δολίως, όταν συμπολίτες τους παίζουν κορόνα γράμματα τη ζωή τους, υπερασπιζόμενοι την πατρίδα τους.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO