Η προαναγγελθείσα από τον Αμερικανό Πρόεδρο συμφωνία με το Ιράν είναι μάλλον η μόνη λύση, που ακόμα και οι πιο πολεμοχαρείς δείχνουν να αποδέχονται.
Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΠΕΝΤΕ ΣΤΑΔΙΩΝ της θλίψης, που πρότεινε η ψυχίατρος Ελίζαμπεθ Κιούμπλερ-Ρος, έχει την τιμητική της αυτές τις μέρες. Μόλις ο Τραμπ προανήγγειλε τη συμφωνία με το Ιράν, οι πολεμοκάπηλοι της Ουάσιγκτον πέρασαν αστραπιαία από το στάδιο της άρνησης στο στάδιο της οργής.
Ο επικεφαλής του FDD (του Ιδρύματος για την «Υπεράσπιση των Δημοκρατιών»), Μαρκ Ντούμποβιτς, κατηγόρησε τον Τραμπ για «παράδοση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων». Παρομοίως, ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ δήλωσε ότι «αναρωτιέται κανείς γιατί ξεκίνησε ο πόλεμος… με την πάροδο του χρόνου θα είναι εφιάλτης για το Ισραήλ», για να περάσει αυθημερόν στο τρίτο στάδιο της διαπραγμάτευσης, επικροτώντας την πρόταση του Τραμπ να ενταχθούν χώρες της περιοχής στις Συμφωνίες του Αβραάμ, απειλώντας ταυτόχρονα όσες αρνηθούν ότι θα ήταν «πολύ λάθος υπολογισμός».
Τα γεράκια δεν έκαναν λάθος. Πρώτη φορά εδώ και πολλούς μήνες διάβασαν μια εντυπωσιακά σοβαρή ανάρτηση του Τραμπ –δίχως ασυναρτησίες, πομφόλυγες και χυδαίες επιθέσεις– που επιβεβαίωνε ότι ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονται πολύ κοντά στην υπογραφή ενός Μνημονίου Συναντίληψης ως το πρώτο σημαντικό βήμα προς την τελική συμφωνία.
Επί δεκαετίες, σταθερό μοτίβο του Νετανιάχου και δεσπόζουσα άποψη στο Ισραήλ ήταν ότι το ιρανικό καθεστώς μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με πίεση και βία. Εάν επιτευχθεί συμφωνία, το δόγμα του θα καταρρεύσει.
Η σοβαρότητα μετράει, επειδή το διακύβευμα είναι τεράστιο. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε την περασμένη Κυριακή ότι προς το παρόν δεν κατέστη δυνατό να συναφθεί συμφωνία για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, διότι «οι πυρηνικές διαπραγματεύσεις είναι εξαιρετικά τεχνικά ζητήματα». Είναι ο πρώτος ανώτερος αξιωματούχος που παραδέχεται, εμμέσως πλην σαφώς, ότι οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν πριν από τον πόλεμο, τον Ιούνιο και τον Φεβρουάριο του 2025, ήταν προσχηματικές, αφού από τις ΗΠΑ συμμετείχαν μόνον οι παντελώς άσχετοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ.
Με τις δέουσες επιφυλάξεις –τη στιγμή που γράφω η εικόνα της συμφωνίας παραμένει θολή– η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν είναι κακή για τα αμερικανικά συμφέροντα και στρατηγικά προβληματική. Όσο κι αν επηρεάστηκε από τον Νετανιάχου, ο Τραμπ χρεώνεται τελικά και την εμπλοκή των ΗΠΑ σε έναν κακοσχεδιασμένο, απερίσκεπτο πόλεμο, και τις σπασμωδικές αντιδράσεις όταν συνειδητοποίησε τις παγκόσμιες επιπτώσεις του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν. Ο ίδιος χρεώνεται, επίσης, το ότι οδήγησε την κατάσταση σε ένα σύνολο μόνο κακών επιλογών προκειμένου να τερματίσει τον πόλεμο, αλλά τουλάχιστον μπορεί να του πιστωθεί ότι επέλεξε τη λιγότερο κακή επιλογή.
Παρά ταύτα, το κύριο πρόβλημα αφορά το Ισραήλ και ειδικά τον Νετανιάχου. Καθόλου τυχαία, από την πρώτη στιγμή η AIPAC κοινοποιεί tweets γερουσιαστών και βουλευτών που καταγγέλλουν τη συμφωνία, οι δε φιλοπόλεμοι Ρεπουμπλικανοί που βάφτισαν «καταστροφική» την προτεινόμενη συμφωνία είναι φανατικοί φιλοϊσραηλινοί (Τεντ Κρουζ, Ρότζερ Γουίκερ κ.ά.). Επί δεκαετίες, το σταθερό μοτίβο του Νετανιάχου και δεσπόζουσα άποψη στο Ισραήλ ήταν ότι το ιρανικό καθεστώς μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με πίεση και βία. Εάν επιτευχθεί τελικά συμφωνία, το δόγμα του θα καταρρεύσει. Η πολεμοχαρής υστερία, εντός και εκτός του Ισραήλ, δεν μπορεί να κρύψει την απομόνωσή του: τόσο ο Τραμπ όσο και οι κύριοι σύμμαχοι των ΗΠΑ στην περιοχή (Σαουδική Αραβία, HAE, Κατάρ, Πακιστάν, Τουρκία, Αίγυπτος, Ιορδανία, Μπαχρέιν) προτιμούν τη διπλωματία από τη στρατιωτική κλιμάκωση. Ωστόσο, δεν παύει να αποτελεί δυνητικό κίνδυνο υπονόμευσης της συμφωνίας, ιδίως στον Λίβανο.
Η συμφωνία θα εμπεδώσει το status quο στο Ιράν. Ο υποτιθέμενος ισχυρότερος αντίπαλος του ιρανικού καθεστώτος, Ρεζά Παχλαβί, υπέστη δύο απανωτά πλήγματα που μάλλον θα αποδειχτούν θανάσιμα για το κίνημά του. Το πρώτο ήταν η αποκάλυψη των «New York Times» ότι οι Ισραηλινοί, παρά τις θερμές υποσχέσεις τους στον Παχλαβί, προετοίμαζαν ως εναλλακτική λύση τον σκληροπυρηνικό πρώην Πρόεδρο, Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ, και το δεύτερο, η σχεδιαζόμενη συμφωνία την οποία ο σύμβουλος του Ρεζά Παχλαβί, Saeed Ghasseminejad, έσπευσε να χαρακτηρίσει ως «πλήρη παράδοση».
Δεδομένου ότι η επανάληψη των πολεμικών επιχειρήσεων θεωρείται μη ρεαλιστική, οι πολεμοχαρείς σύντομα θα περάσουν στα δύο τελευταία στάδια της κατάθλιψης και της αποδοχής. Κατόπιν, θα πάρουν μια ανάσα και θα ξεκινήσουν τον νέο κύκλο με πολεμικές κραυγές εναντίον κάποιου «εχθρού» (Κούβα; Άλλος;). Αυτό ξέρουν να κάνουν, από αυτό εξαρτάται η καριέρα τους, και αυτό θα κάνουν.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου