Παναγία Κουτσουριώτισσα / Η ηγουμένη και το σχίσμα για τα φωτοβολταϊκά

 

Η δικαστική διαμάχη στη Δωρίδα για την περιουσία της Ιεράς Μονής Παναγίας Κουτσουριώτισσας έχει εξελιχθεί σε ενδοεκκλησιαστικό εμφύλιο. Οι αγωγές, η αποβολή από το μοναστήρι και οι επενδυτές

Τα περιουσιακά ζητήματα της μονής, η οποία είναι χτισμένη σε υψόμετρο 900 μ., στο όρος Κουτσουρός στη Φωκίδα, περίπου 5 χιλιόμετρα από την Αμυγδαλιά και βορείως της Ερατεινής, έφεραν σε σύγκρουση την ολιγομελή αδελφότητα με την τοπική κοινωνία. [visitdorida.gr]

Ηταν Φεβρουάριος του 2020 όταν η μοναχή Μαριάμ πέρασε για πρώτη φορά την πύλη της Ιεράς Μονής Παναγίας Κουτσουριώτισσας. Η μονή είναι χτισμένη σε υψόμετρο 900 μ., στο όρος Κουτσουρός στη Φωκίδα, περίπου πέντε χιλιόμετρα από την Αμυγδαλιά, νοτίως του Λιδωρικίου. H Μαριάμ εντυπωσιάστηκε από την ανεμπόδιστη θέα προς τη βόρεια Πελοπόννησο. Η εικόνα βεβαίως στο εσωτερικό της μονής ήταν τελείως διαφορετική.

«Eμπαζε νερά από παντού, ήταν γεμάτη ποντίκια, ενώ το σύστημα θέρμανσης δεν λειτουργούσε», θυμάται. Τρεις μήνες νωρίτερα, είχε λάβει πρόσκληση να εγκατασταθεί εκεί. Παρότι ο μητροπολίτης Φωκίδος Θεόκτιστος της είχε παραθέσει τα προβλήματα και τη δύσκολη οικονομική κατάσταση, η συζήτηση είχε επικεντρωθεί στην προοπτική αναβίωσης του μοναστηριού. Η ίδια ήταν γνωστή στους εκκλησιαστικούς κύκλους ως μουσικοδιδάσκαλος και υμνωδός – με εκατοντάδες χιλιάδες ακολούθους στο YouTube και πρόσφατα στο TikTok.

Η παρουσία της, πίστευαν, θα προσείλκυε προσκυνητές από όλη την Ελλάδα. Eτσι, μετακόμισε στη μονή το Σάββατο του Λαζάρου του 2020, μαζί με δύο ακόμη μοναχές και μία δόκιμη, ενώ η πανδημία του κορωνοϊού είχε ήδη ξεσπάσει. Τις πρώτες ημέρες τις θυμάται «παραδεισένιες». Ηρεμία και κατανυκτικές ακολουθίες. Γρήγορα έπιασαν δουλειά, κάνοντας και οι ίδιες χειρωνακτικές εργασίες, βασιζόμενες στη βοήθεια φίλων δικών τους και της μονής. Oλα έμοιαζαν να πηγαίνουν καλά για τη νέα αδελφότητα.

Η γερόντισσα Μαριάμ, πρώην ηγουμένη της Ιεράς Μονής Παναγίας Κουτσουριώτισσας, ήταν γνωστή στους εκκλησιαστικούς κύκλους ως μουσικοδιδάσκαλος και υμνωδός – με εκατοντάδες χιλιάδες ακολούθους στο YouTube και πρόσφατα στο TikTok.

Η διαμάχη στο μαντρί

Τον Ιανουάριο του 2021, ένα περιπολικό πέρασε την πύλη της μονής, συνοδευόμενο από μέλη της οικογενείας Κοκμοτού, η οποία διατηρούσε έκταση κοντά στο μοναστήρι. Εργάτες που βρίσκονταν στο σημείο οδηγήθηκαν στο αυτόφωρο, κατηγορούμενοι ότι είχαν αφαιρέσει αντικείμενα από το μαντρί τους. Οι μοναχές αντιλήφθηκαν ότι γύρω από την έκταση υπήρχε ιδιοκτησιακή διαμάχη, στην οποία είχε εμπλακεί η προηγούμενη αδελφότητα.

Τα χοτζέτια της μονής – Οι μοναχές το 2021 εντόπισαν στα Γενικά Αρχεία του Κράτους οθωμανικούς τίτλους, τα λεγόμενα χοτζέτια, τα οποία μεταφράστηκαν από ειδικούς τουρκολόγους. Το καλοκαίρι του ιδίου έτους μετέφεραν στον μητροπολίτη ότι η περιουσία ξεπερνούσε τα 22.000 στρέμματα.

Υπέβαλαν μήνυση (για απειλή, διατάραξη οικιακής ειρήνης και φθορά ξένης ιδιοκτησίας) και ζήτησαν να δουν τον μητροπολίτη. Εκείνος, σε ανακοίνωσή του, τις υποστήριξε, δηλώνοντας ότι η επίμαχη έκταση ανήκε νόμιμα στη μονή, βάσει δικαστικών αποφάσεων. Σύμφωνα με τη Μαριάμ, το περιστατικό αποτέλεσε την αφορμή για να τους ζητήσει να προχωρήσουν σε μια απογραφή της περιουσίας της μονής. «Hταν άλλωστε και εντολή της Ιεράς Συνόδου προς όλα τα μοναστήρια ήδη από το 2014», διευκρινίζει.

Ετσι ξεκίνησαν να αναζητούν τίτλους και έγγραφα στο υποθηκοφυλακείο και στα αρχεία της μητρόπολης. Κατέβηκαν και στην Αθήνα, στην Ιερά Σύνοδο και στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, και εκεί εντόπισαν οθωμανικούς τίτλους, τα λεγόμενα χοτζέτια, τα οποία ανέθεσαν σε ειδικούς τουρκολόγους να μεταφράσουν. Στα μέσα του καλοκαιριού του 2021 θεωρούσαν πως είχαν αποκτήσει μια πρώτη εικόνα. Ενθουσιασμένες, μετέφεραν στον μητροπολίτη πως η περιουσία ξεπερνούσε τα 22.000 στρέμματα. Εκείνος τις έφερε σε επαφή με δύο δικηγόρους και κατέθεσαν την έκθεση απογραφής στο υποθηκοφυλακείο.

Οι πρώτες αντιδράσεις

Αρχικά κυκλοφόρησαν φήμες. Eνας ιερέας της Ερατεινής κατάφερε να δει το έγγραφο και προειδοποίησε τους κατοίκους πως οι μοναχές διεκδικούσαν περιουσίες, ιδιωτικές αλλά και του δήμου. «Θα σας πάρουν και τα σώβρακα», είπε κατά την κυριακάτικη λειτουργία. Ο επικεφαλής της τοπικής ιστοσελίδας «Dorida News», Περικλής Λουκόπουλος, ένιωσε πως «κάτι βράζει». Εγραψε το πρώτο ρεπορτάζ και οι μοναχές απάντησαν με εξώδικο σε αυστηρό τόνο. «Θα συνεχίσουμε τον αγώνα των προπατόρων στην υπεράσπιση της ιεράς μονής μας» τόνιζαν, επισημαίνοντας ότι δεν κινήθηκαν αυτοβούλως, «αλλά κατόπιν αποφάσεως του σεβασμιωτάτου μητροπολίτου».

«Βλέποντας τις κινήσεις αυτές, καταλάβαμε πως πρόκειται για σχέδιο υφαρπαγής των δημόσιων, δημοτικών και ιδιωτικών εκτάσεων και αποφασίσαμε να οργανωθούμε», λέει στην «Κ» ο Βασίλης Κοκμοτός, μέλος της οικογενείας η οποία νέμεται το μαντρί δίπλα στο μοναστήρι. Μαζί με άλλους κατοίκους που είχαν σημαντικά ακίνητα σε διεκδικούμενες εκτάσεις συνέταξαν επιστολή διαμαρτυρίας και μάζεψαν 523 υπογραφές.

«Δεν ήταν απλό. Οι περισσότεροι είμαστε άνθρωποι με βαθιά πίστη και δεν θέλαμε να έρθουμε σε κόντρα με την Εκκλησία. Νιώσαμε όμως την αδικία», εξηγεί. «Δεν θα αποδεχθούμε την αμφισβήτηση και τη διεκδίκηση των ιδιοκτησιών μας, τις οποίες νεμόμαστε, συντηρούμε, αναβαθμίζουμε και στις οποίες επενδύουμε, και μάλιστα με πλάγιες και παρασκηνιακές μεθόδους, καθώς και με τακτικές απειλών, εκφοβισμού και άσκησης ψυχολογικής βίας μέσω της επίκλησης των θείων και της θρησκείας», καταλήγουν στην επιστολή, την οποία έστειλαν παντού. Στη μητρόπολη, στην αρχιεπισκοπή, στον βουλευτή της περιοχής, στον δήμαρχο, στην περιφέρεια. Κανείς δεν ανταποκρίθηκε εκτός από τον μητροπολίτη. Η αυστηρή απάντησή του, όμως, τους εξέπληξε.

«Ατομα που δεν ενδιαφέρονται για τη δόξα του Θεού και της Eκκλησίας ξεκίνησαν αήθη και ανίερη επίθεση κατά της αδελφότητας, με σκοπό να τις φοβίσουν και να τις απομακρύνουν ώστε να καταστεί η μονή ξέφραγο αμπέλι», έγραψε σε εξώδικο, ενώ ενέκρινε την υποβολή αγωγών αλλά και μηνύσεων της Μαριάμ εναντίον όσων είχαν υπογράψει. Κάποιοι τρομοκρατήθηκαν και απέσυραν την υπογραφή τους, άλλοι όμως πείσμωσαν. Hταν η αρχή ενός ακήρυκτου πολέμου.

Ολόκληρη η δήλωση του κ. Κοκμοτού

«Πρόκειται ξεκάθαρα από την πλευρά της εκκλησίας για μια προσπάθεια οικειοποίησης και υφαρπαγής χιλιάδων στρεμμάτων δημοσίων, δημοτικών και ιδιωτικών εκτάσεων, με ανύπαρκτους ή στην καλύτερη περίπτωση με χαλκευμένους τίτλους ιδιοκτησίας, εκμεταλλευόμενοι την εγκατάλειψη των χωριών αλλά κυρίως την ολιγωρία και αδιαφορία των Αρχών και των Υπηρεσιών. 

Αντιλαμβανόμενοι κάποιοι από εμάς το βρώμικο και άθλιο σχέδιο τους, αμέσως ενημερώσαμε τους κατοίκους του χωριού μας, όπου εδρεύει η Ιερά Μονή Κουτσουρού, καθώς και τους κατοίκους των υπολοίπων πέντε (5) θιγόμενων χωριών. Έτσι λοιπόν άμεσα οργανωθήκαμε και όλοι μαζί αντιδράσαμε στην υλοποιήση του σχεδίου αυτού, ενημερώνοντας αρχικά όλους τους αρμόδιους φορείς, αποστέλλοντάς τους επιστολή διαμαρτυρίας με τις θέσεις, τις αγωνίες και τις ενστάσεις μας. 

Ωστόσο παρά τις συνεχείς εκκλήσεις μας, ουδείς από τους αρμόδιους έσκυψε και ασχολήθηκε με το μείζον αυτό πρόβλημα που ξαφνικά προέκυψε.

Αντιθέτως, όλοι τους συνέχισαν και συνεχίζουν να αδιαφορούν, να κωφεύουν και να σφυρίζουν αδιάφορα υποτιμώντας έτσι τη νοημοσύνη μας. Το μεν ιερατείο να συμπεριφέρεται ως “γύπας” και να προσπαθεί να υφαρπάξει τις περιουσίες των απλών ανθρώπων! Τις δε υπηρεσίες να αδιαφορούν, να παίζουν το ρόλο του Πόντιου Πιλάτου και να στέκονται κατώτερες των περιστάσεων! Τέλος τους εκπροσώπους της δημοτικής αρχής του Δήμου Δωρίδος και τους πολιτικάντηδες του Νόμου να τους  ενδιαφέρε μόνο η ψηφοθηρία, η φωτογράφηση και οι “φιέστες”! Δυστυχώς όλοι τους απέδειξαν περίτρανα πως γι ‘ αυτούς η υπεράσπιση της δημόσιας και δημοτικής περιουσίας είναι πάρεργο και δεν αποτελεί προτεραιότητά τους. 

Ωστόσο να γνωρίζουν άπαντες πως όλοι εμείς δεν είμαστε διατεθειμένοι να κάνουμε πίσω και θα υπερασπιστούμε μέχρι τέλους το δίκαιο και τους απλούς ανθρώπους που προσπαθεί να κατασπαράξει το σύστημα με την ανοχή του “κράτους δικαίου”.

Τέλος, σε κάθε περίπτωση ενημερώνουμε τους πάντες ότι εμείς θα  είμαστε εδώ για όσο χρειαστεί, απέναντι σε ό,τι ανίερο απεργάζονται οι επιτήδειοι, εις βάρος των κατοίκων της περιοχής και των συμφερόντων τους».

Σε περιπτώσεις κατά τις οποίες το κτηματολόγιο αναγνώρισε την ιδιοκτησία των κατοίκων, η αδελφότητα υπέβαλε ενστάσεις, ενώ σε τουλάχιστον δύο από αυτές προχώρησε και σε αγωγή. Σε μία από τις αγωγές, που στρέφεται κατά ιδιοκτήτη φωτοβολταϊκού πάρκου σε έκταση που διεκδικεί το μοναστήρι, αναφέρεται πως η παρουσία του εμποδίζει την κατασκευή φωτοβολταϊκού σταθμού γερμανικής εταιρείας με την οποία η μονή είχε συνάψει συμφωνία.

Η επένδυση

Η επαφή με τους Γερμανούς έγινε μέσω τοπογράφου που είχαν προσλάβει. Ηξερε πως αναζητούσαν μεγάλη έκταση στην περιοχή και έτσι η μοναχή Μαριάμ ταξίδεψε στο δικηγορικό γραφείο της Αθήνας που τους εκπροσωπούσε και ξεκίνησαν τη διαπραγμάτευση. Οι κάτοικοι, χωρίς καν να γνωρίζουν αυτήν την εξέλιξη, την παραμονή της μεγάλης γιορτής της μονής, στις 22 Αυγούστου, έφτασαν στην πύλη με πανό και συνθήματα κατά του μητροπολίτη και των μοναχών.

Παρά την ένταση, στα μέσα Σεπτεμβρίου ο μητροπολίτης έδωσε εγγράφως το πράσινο φως για να προχωρήσει η συμφωνία με τους Γερμανούς και στις 22 Δεκεμβρίου 2022 υπεγράφη προσύμφωνο για 5.000 στρέμματα. Στο ταμείο της μονής μπήκαν 75.000 ευρώ. «Πληρώθηκαν λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος, έγιναν εργασίες για τη στεγανοποίηση του ναού και για την εγκατάσταση θέρμανσης», διευκρινίζουν.

Η σύμβαση προχωράει – Οταν κάτοικος της περιοχής προσπάθησε πρόσφατα να μεταβιβάσει ακίνητο, διαπίστωσε πως το έγγραφο της μονής δεν είχε αποσυρθεί από το κτηματολόγιο. Ούτε η επένδυση της γερμανικής εταιρείας έχει σταματήσει. Τη διαπραγμάτευση συνεχίζει ομάδα της μητρόπολης.

Η Μαριάμ ισχυρίζεται σήμερα πως σε διάφορες φάσεις αυτά τα χρόνια ζήτησε από τον μητροπολίτη να σταματήσουν οι διεκδικήσεις. Οι τόνοι πάντως ουδέποτε έπεσαν και το κλίμα παρέμεινε πολεμικό. Ενόψει της εορτής του Αυγούστου του 2024, η ηγουμένη ζήτησε εγγράφως «ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις, κατά προτίμηση από άλλη γεωγραφική περιφέρεια, ακόμη και ΜΑΤ» για να απομακρυνθούν οι διαδηλωτές. Παράλληλα συνέχισε τις διαπραγματεύσεις με τη γερμανική εταιρεία. Σε τμήμα της έκτασης εντοπίστηκαν αρχαία και έγινε ανταλλαγή 1.000 στρεμμάτων με διαφορετική έκταση. Hταν θέμα χρόνου να προχωρήσουν στην υπογραφή 25ετούς σύμβασης, με τίμημα 250.000 ευρώ τον χρόνο. Υποστήριζαν πως κρατούσαν ενήμερο τον μητροπολίτη για κάθε εξέλιξη – η τελευταία επικοινωνία τους έγινε τον περασμένο Σεπτέμβριο, όχι απευθείας αλλά μέσω δικαστικού επιμελητή, ο οποίος τους επέδωσε την εντολή να αποχωρήσουν από τη μονή.

Η αιτιολογία που τους μεταφέρθηκε ήταν πως μία από τις μοναχές δεν είχε λάβει την απαιτούμενη επίσημη μοναχική κουρά. Κατά συνέπειαν, το τριμελές ηγουμενοσυμβούλιο δεν είχε νομική υπόσταση. Σε τοπικά μέσα, ωστόσο, διέρρευσε καταγγελία πως η εκμίσθωση της έκτασης στους Γερμανούς έγινε εν αγνοία της μητρόπολης. Η μοναχή προσπάθησε να συναντήσει τον μητροπολίτη. Σε επιστολή της εξέφρασε την πικρία της για τα λόγια που, όπως της μεταφέρθηκε, είπε εκείνος: «Η Παναγία έκανε το θαύμα της και μας απάλλαξε από τις μοναχές». Ζήτησε αλληλοσυγχώρεση και μια συνάντηση. Δεν πήρε απάντηση και έμαθε πως της είχε επιβληθεί το επιτίμιο της ακοινωνησίας.

Οι κάτοικοι ενημερώθηκαν πως η μητρόπολη απέσυρε τις αγωγές της ηγουμένης εναντίον τους και θεώρησαν πως έχουν «νικήσει». Ωστόσο, όταν πρόσφατα κάποιος προσπάθησε να μεταβιβάσει ακίνητο σε διεκδικούμενη έκταση, διαπίστωσε πως το έγγραφο της απογραφής της μονής δεν είχε αποσυρθεί από το κτηματολόγιο. Σύμφωνα με πληροφορίες της «Κ», ούτε η διαδικασία αδειοδότησης του έργου της γερμανικής εταιρείας έχει σταματήσει. Τη διαπραγμάτευση συνεχίζει ομάδα της μητρόπολης.

Ο πατέρας Χριστόδουλος, ο οποίος ανέλαβε επικεφαλής του ηγουμενοσυμβουλίου της μονής μετά την αποχώρηση των μοναχών, δήλωσε στην «Κ» πως η εντολή που έλαβε από τον μητροπολίτη είναι να αναζητηθούν ειρηνικές και συμβιβαστικές λύσεις. Oπως ανέφερε, βρίσκονται σε περίοδο ηρεμίας, κατά την οποία «όλα έχουν παγώσει, εν αναμονή της ανάρτησης των αρχικών κτηματολογικών εγγραφών από το κτηματολόγιο». Πηγές της μητρόπολης θέλησαν, ωστόσο, να διευκρινίσουν πως προφανώς η Εκκλησία δεν έχει πρόθεση να βγάλει τους ανθρώπους από τα σπίτια ή τις επιχειρήσεις τους. Από την άλλη, όμως, σημείωσαν ότι εάν η Εκκλησία ως ΝΠΔΔ δεν υπερασπιστεί και διεκδικήσει αυτά που της ανήκουν, θα κατηγορηθεί για παράβαση καθήκοντος και απιστία. «Το κτηματολόγιο και τελικά τα δικαστήρια θα αποφασίσουν ποιος έχει τα ισχυρότερα χαρτιά», καταλήγουν.

πηγή