Ποια μέτρα εξετάζουν και τι φοβούνται οι Ευρωπαίοι – Οι αντιδράσεις και οι προειδοποιήσεις για «σύγκρουση» αρμοδιοτήτων με το ΝΑΤΟ
επεξεργασία a.i. από την «κ»
Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες προετοιμάζονται αθόρυβα για το σενάριο μεγάλης υβριδικής επίθεσης που θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα τον θάνατο αρκετών πολιτών — ένα ενδεχόμενο που φαντάζει όλο και πιο πιθανό, σύμφωνα με πέντε διπλωμάτες και αξιωματούχους της Ε.Ε., που επικαλειται σε δημοσίευμά του το Politico.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει το ρεπορτάζ, οι διεργασίες προετοιμασίας αναδεικνύουν και τις διαφωνίες εντός του μπλοκ για το εύρος του ρόλου που θα κληθεί να διαδραματίσει η Ευρωπαϊκή Ενωση σε θέματα ασφάλειας, καθώς και για το αν οι νέες αρμοδιότητες «προσκρούουν» σε εκείνες του ΝΑΤΟ.
«Οι συζητήσεις σχετικά με ένα εφιαλτικό σενάριο επίθεσης πραγματοποιήθηκαν τις τελευταίες εβδομάδες μεταξύ πρεσβευτών της Ε.Ε. και από τις 27 χώρες, οι οποίοι συγκεντρώθηκαν σε “περιορισμένη σύνθεση”, δηλαδή χωρίς τηλέφωνα ή βοηθούς», επισημαίνει τo Politico, προσθέτοντας πως, σύμφωνα με διπλωμάτες και αξιωματούχους που μίλησαν σε καθεστώς ανωνυμίας, οι διαδικασίες εντάθηκαν μετά τον εντοπισμό, τον περασμένο Αύγουστο, ενός drone γεμάτου εκρηκτικά στο αεροδρόμιο της Λειψίας.
Η «Λειψία» σήμανε συναγερμό
Για το συμβάν στη Λειψία, το Βερολίνο «έδειξε» τη Μόσχα. Από τη στιγμή της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, τον Φεβρουάριο του 2022, η Ε.Ε. υποστηρίζει ότι η Ρωσία έχει εντείνει μια εκστρατεία κυβερνοεπιθέσεων, σαμποτάζ και άλλων μυστικών επιχειρήσεων σε ολόκληρη την Ενωση.
Κι ενώ οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συζητούν τέτοια σενάρια εδώ και χρόνια, «χτίζοντας» μία «υβριδική εργαλειοθήκη» για την αντιμετώπιση κυβερνοεπιθέσεων, δολιοφθορών και έξωθεν παρεμβάσεων, εσχάτως επικεντρώνονται στον κίνδυνο πιο σοβαρών επιθέσεων με ανθρώπινες απώλειες μεγάλης κλίμακας. Σύμφωνα με δύο διπλωμάτες, μια συνάντηση των πρεσβευτών της Ε.Ε. την περασμένη Τετάρτη εστίασε συγκεκριμένα σε τέτοια παραδείγματα.
«Οι ευρωπαϊκές δημοκρατίες αντιμετωπίζουν έναν διογκούμενο αριθμό απειλών», δήλωσε ο Ευρωπαίος Επίτροπος Δικαιοσύνης Μάικλ ΜακΓκράθ στο Politico. «Ενισχύουμε την ικανότητά μας να προβλέπουμε και να εντοπίζουμε απειλές, να βελτιώνουμε την έγκαιρη προειδοποίηση και να διασφαλίζουμε ότι η Ευρώπη μπορεί να ανταποκριθεί γρήγορα και συλλογικά όταν δοκιμάζεται η δημοκρατική της ανθεκτικότητα».
Οπως ανέφερε ένας αξιωματούχος της Ε.Ε., οι συζητήσεις μεταξύ διπλωματών και υπουργών της Eνωσης έχουν επικεντρωθεί στην αποστολή ομάδων έκτακτης ανάγκης, την αποδέσμευση ευρωπαϊκών κονδυλίων για τη βοήθεια του πληγέντος κράτους, καθώς και στον τρόπο επικοινωνίας και συνεννόησης των ηγετών των θεσμικών οργάνων της Ε.Ε..
«Πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για κάτι σοβαρό», δήλωσε ένας ανώτερος Ευρωπαίος διπλωμάτης. «Δυστυχώς, τα γεγονότα στη Λειψία μας έδειξαν ότι ένα πολύ σοβαρό περιστατικό, κάτι που θα προκαλέσει πολλά θύματα, δεν αποκλείεται».
«Δεδομένης της έκτασης και της κλίμακας της ρωσικής δράσης, είναι αναπόφευκτο να υπάρξουν θύματα αργά ή γρήγορα. Είναι καθαρή τύχη που δεν έχουν υπάρξει ήδη», πρόσθεσε δεύτερος αξιωματούχος.
«Συγκεχυμένη κατάσταση»
Η Ενωση ταλανίζεται σχεδόν καθημερινά από αναφορές για φερόμενες «υβριδικές» επιθέσεις: Την Τρίτη, αρκετοί ναυτικοί κηρύχθηκαν αγνοούμενοι, μετά τη βύθιση του πλοίου τους από drones στη Μαύρη Θάλασσα. Προ ημερών, η πολωνική κυβέρνηση χαρακτήρισε «σαμποτάζ» την πυρκαγιά σε σταθμό επίγειας σύνδεσης Starlink. Τακτικές είναι οι παραβιάσεις του ευρωπαϊκού εναέριου χώρου, όπως και η τοποθέτηση εμπρηστικών μηχανισμών σε εμπορικούς κόμβους μεταφορών σε όλη την Ε.Ε. και το Ηνωμένο Βασίλειο.
«Είναι απολύτως προφανές ότι, όταν η Ρωσία χρησιμοποιεί όλο και πιο θανατηφόρα μέσα για να δοκιμάσει την ετοιμότητα και την προθυμία μας να λάβουμε αντίμετρα, σε κάποιο σημείο θα υπάρξουν θύματα», δήλωσε η Τέιγια Τιλιικάινεν, διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Κέντρου Αριστείας για την Αντιμετώπιση Υβριδικών Απειλών. «Σε κάποιο σημείο, σκόπιμα ή ακούσια, αυτό θα συμβεί».
Κίνδυνος κλιμάκωσης
Τα άτομα που μίλησαν στο Politico εξέφρασαν φόβους για πιθανή επικίνδυνη κλιμάκωση στην περίπτωση θανατηφόρας εμπλοκής.
«Φοβόμαστε πολύ ότι κάποια στιγμή θα χαθεί η ζωή ενός συμμάχου», δήλωσε ένας διπλωμάτης του ΝΑΤΟ, γεγονός που θα «μεγιστοποιήσει» την πίεση και στους δύο θεσμούς (Ε.Ε και ΝΑΤΟ) για ανάληψη δράσης.
Ωστόσο, οι συζητήσεις σε επίπεδο Ε.Ε. προκαλούν επικρίσεις από ορισμένες πρωτεύουσες, οι οποίες υποστηρίζουν ότι η Ενωση υπερβαίνει τον ρόλο της στον τομέα της ασφάλειας και ενδεχομένως αλληλεπικαλύπτει τις θεμελιώδεις αρμοδιότητες του ΝΑΤΟ.
«Υπάρχει κίνδυνος να δημιουργηθεί μεγάλη σύγχυση στους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων σε όλα τα επίπεδα», προειδοποιεί η Οάνα Λουνγκέσκου, ερευνήτρια στο RUSI και πρώην εκπρόσωπος Τύπου του ΝΑΤΟ. «Εάν υπάρξει σύγχυση ή αλληλεπικάλυψη, υπάρχει κίνδυνος να επιβραδυνθεί η διαδικασία λήψης αποφάσεων, κάτι που έχει συνέπειες, καθώς ο χρόνος είναι πάντα κρίσιμος παράγοντας».
Ενα άλλο πρόβλημα που επικαλούνται οι πηγές του Politico είναι το κατά πόσο είναι ασφαλείς οι επικοινωνίες εντός της Ε.Ε. και πόσο μεγάλος ο κίνδυνος διαρροών των ευαίσθητων πληροφοριών που ανταλλάσσονται κατά τη διάρκεια των κρίσιμων συναντήσεων ασφαλείας.
Τα δημοσιεύματα πως ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Ουγγαρίας μοιράστηκε το περιεχόμενο συνομιλιών σε επίπεδο ηγετών με τον Ρώσο ομόλογό του ενέτειναν αυτές τις ανησυχίες, οδηγώντας τις πρωτεύουσες να περιορίσουν τις πραγματικά ευαίσθητες πληροφορίες στα πλαίσια του ΝΑΤΟ.
«Η κυβέρνησή μου είναι πολύ επιφυλακτική όσον αφορά την ανταλλαγή ευαίσθητων πληροφοριών στο Coreper (το βασικό προπαρασκευαστικό όργανο του Συμβουλίου της Ε.Ε.) ή ακόμη και στην αίθουσα των ηγετών», δήλωσε ένας διπλωμάτης από κράτος της ανατολικής πτέρυγας. «Είτε καταλήγουν στα ΜΜΕ είτε πηγαίνουν κατευθείαν στη Μόσχα».
Αλληλεπικαλυπτόμενα πρωτόκολλα
Ολα αυτά ενώ η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, επιδιώκει να ενισχύσει τα ευρωπαϊκά διαπιστευτήρια τον τομέα της ασφάλειας.
Στην τελευταία ομιλία της για την «Κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης» στο Στρασβούργο, η πρώην υπουργός Άμυνας της Γερμανίας πρότεινε ένα «πρωτόκολλο έκτακτης ανάγκης για την ασφάλεια» προκειμένου να βοηθήσει τα κράτη μέλη της Ε.Ε. να συντονιστούν ακριβώς στο είδος του σεναρίου που συζητείται. Το πρωτόκολλο, μαζί με την πρόταση της φον ντερ Λάιεν για τη δημιουργία ενός «Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφαλείας», αναμένεται να συμπεριληφθεί σε μια ιστορική «Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ασφάλειας» που θα δημοσιευθεί στις αρχές Νοεμβρίου, σύμφωνα με δύο διπλωμάτες.
Ωστόσο, κάποιες από τις πηγές του Politico διατύπωσαν έντονες επιφυλάξεις, υποστηρίζοντας ότι η υλοποίηση αυτού του στόχου απαιτεί μήνες και ενδέχεται να οδηγήσει σε αλληλεπικάλυψη λειτουργιών και αρμοδιοτήτων που ήδη υπάρχουν εντός της Ε.Ε..
Αντί να δημιουργεί νέα πλαίσια που προσθέτουν πολυπλοκότητα, ένας υψηλόβαθμος εθνικός διπλωμάτης δήλωσε ότι η Ε.Ε. θα πρέπει να επικεντρωθεί στα εργαλεία αντιμετώπισης κρίσεων που ήδη διαθέτει.
«Νιώθουμε μεγάλη αμηχανία σχετικά με [το] πρωτόκολλο έκτακτης ανάγκης για την ασφάλεια», ανέφερε ένας διπλωμάτης. «Διαθέτουμε ήδη μηχανισμούς. Σε περίπτωση κρίσης, έχουμε την Ολοκληρωμένη Πολιτική Αντίδρασης Κρίσεων (IPCR), η οποία λειτούργησε πολύ καλά κατά τη διάρκεια της πανδημίας και άλλων κρίσεων».
Η IPCR, η οποία θεσπίστηκε στο πλαίσιο της Συνθήκης της Λισαβόνας, επιτρέπει στον κάτοχο της εκ περιτροπής προεδρίας της Ε.Ε., κατόπιν αιτήματος μιας πληγείσας χώρας, να συγκαλεί έκτακτες συνεδριάσεις με τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων από το ΝΑΤΟ, τον ΟΗΕ ή άλλους διεθνείς οργανισμούς.
Σε περίπτωση σοβαρής υβριδικής επίθεσης, η ευθύνη για τη λήψη απόφασης σχετικά με τον βέλτιστο τρόπο αντιμετώπισης παραμένει στη χώρα που έχει πληγεί. Η Γαλλία ενεργοποίησε το Αρθρο 42.7 της Ε.Ε. μετά τις επιθέσεις στο Μπατακάν το 2015, η οποία αποτελεί τη μοναδική περίπτωση κατά την οποία έχει εφαρμοστεί η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής.
Για να αποφευχθεί η σύγχυση σχετικά με το ποιος αναλαμβάνει τι κατά τη διάρκεια ενός συμβάντος με μαζικές απώλειες, η Λουνγκέσκου ανέφερε ότι τα δύο μέρη θα πρέπει να καταμερίσουν τα καθήκοντα: το ΝΑΤΟ να χειρίζεται την ανταλλαγή πληροφοριών και τη στρατιωτική αποτροπή, ενώ η Ε.Ε. να επικεντρώνεται στην αντιμετώπιση σε επίπεδο πολιτών.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου