Τις τελευταίες μέρες, με όλα αυτά που συζητάμε για την κακοδιαχείριση των βουνών, των ποταμών, των νερών και ό,τι σχετίζεται με την άναρχη χαοτική ενεργειακή μετάβαση, θυμήθηκα τον Άρνε Νες (1912-2009), τον Νορβηγό φιλόσοφο. Ο Άρνε Νες μίλησε για τη Βαθιά Οικολογία.
Μη με ρωτάτε γιατί και πώς μου ήρθε αυτό τώρα. Σημασία έχει ότι αυτά που έλεγε ο Νες πριν από κάποιες δεκαετίες μοιάζουν να μας αφορούν όλο και περισσότερο. Η βασική του ιδέα ήταν απλή: η φύση δεν έχει αξία μόνο επειδή είναι χρήσιμη στον άνθρωπο. Ένα δάσος, ένα ποτάμι, ένα ζώο, ένα βουνό έχουν τη δική τους αξία. Υπάρχουν και δικαιούνται να υπάρχουν, ανεξάρτητα από το τι μπορούμε να πάρουμε εμείς από αυτά.
Μεγάλωσα κάτω από τη σκιά του Βελουχιού και στα νοτιοανατολικά Άγραφα. Από παιδί περπατούσα κι έτρεχα στα μονοπάτια, στα δάση, στις ραχούλες, στις «σαρούλες» και στις ρεματιές. Τότε δεν ήξερα τίποτα για «βαθιά οικολογία». Δεν χρειαζόταν. Το βουνό ήταν απλώς το βουνό. Το δάσος ήταν το δάσος. Το νερό κατέβαινε από την πλαγιά του Γλα κι εμείς πίναμε από τις πηγές, τις βρυσούλες και τις νεροσυρμές. Ίσως εκεί, χωρίς να το ξέρουμε, μαθαίναμε και καταλαβαίναμε κάτι από αυτά, που διατύπωσε ο Νες με φιλοσοφικούς όρους.
Σήμερα όμως έχουμε μάθει, ή μας μάθανε, να κοιτάμε διαφορετικά. Κοιτάζουμε ένα βουνό και λέμε: για κάποιους είναι «αιολικό δυναμικό». Κοιτάζουμε ένα ποτάμι και λέμε: για κάποιους είναι «υδατικό δυναμικό». Κοιτάζουμε ένα ρέμα και βλέπουμε Μικρό Υδροηλεκτρικό. Κοιτάζουμε μια πεδιάδα και βλέπουμε φωτοβολταϊκά, επενδύσεις.
Γι' αυτό ίσως έχει νόημα να ξαναδιαβάσουμε σήμερα τον Άρνε Νες. Όχι για να γυρίσουμε πίσω. Ούτε για να αρνηθούμε την τεχνολογία ή τις ανάγκες της κοινωνίας. Αλλά για να θυμηθούμε κάτι, που η υπερβολική πίστη στην ανάπτυξη μας έκανε να ξεχάσουμε: Δεν είναι όλα όσα υπάρχουν στη φύση εκεί για να τα αξιοποιήσουμε. Υπάρχουν και για να υπάρχουν.
Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε, δεν είμαστε πάνω από τη φύση. Ούτε η Βαθιά Οικολογία μας ζητά να επιστρέψουμε στην εποχή των σπηλαίων. Μας ζητά να επανεξετάσουμε τι θεωρούμε πρόοδο, ευημερία και ανάγκη. Ίσως εκεί βρίσκεται και το πραγματικό οικολογικό ερώτημα της εποχής μας: Πόσα περισσότερα χρειαζόμαστε για να ζήσουμε καλά και πόσα από αυτά μπορούμε να πάψουμε να τα ζητάμε από τη φύση;
Εκεί ακριβώς βρίσκεται και η ουσία της σκέψης του Νες. Και φοβάμαι ότι έχουμε φτάσει σε ένα σημείο όπου ακόμα και η προσπάθεια να αντιμετωπίσουμε την κλιματική αλλαγή κινδυνεύει να γίνει μια νέα μορφή πίεσης πάνω στη φύση. Γιατί αλλάζουμε την τεχνολογία, δεν αλλάζουμε όμως τη νοοτροπία μας!
Στέφανος Σταμέλλος
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου